Peşin sermaye değeri, SGK’nın bir kişiye bağlayacağı gelirlerin gelecekteki ödeme takvimlerinden bağımsız olarak bugünkü ekonomik koşullara indirgenmiş parasal karşılığıdır. Çözüm Avukatlık ve Arabuluculuk Ofisi olarak bu kavramın özellikle iş kazası tazminatı, meslek hastalığı tazminatı, sürekli iş göremezlik geliri ve rücu davası süreçlerinde neden bu kadar önemli olduğunu açıklıyor; 2026 yılı SGK peşin değer tablosu uygulamalarına göre hesaplamanın nasıl yapıldığını kapsamlı biçimde ele alıyoruz.
SGK (İş Kazası) Peşin Sermaye Değeri Nedir?
SGK peşin sermaye değeri, bağlanacak veya bağlanmış gelirlerin (sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri) gelecekteki tüm ödemelerinin, aktüeryal esaslarla bugünkü değere indirgenmiş toplamıdır. Hesapta teknik faiz/iskonto oranı, yaşam tabloları, yaş–cinsiyet, başlangıç tarihi, gelir payı ve sürekli iş göremezlik oranı kullanılır. Amaç; Kurumun üstlendiği uzun vadeli yükümlülüğü parasal olarak tek kalemde ifade etmek ve rücu–mahsup işlemlerinde tavanı belirlemektir. İş kazası veya meslek hastalığı halinde, işverene/üçüncü kişiye açılan rücu davalarında talep edilebilecek tutarın sınırı PSD ile çizilir.
Peşin Sermaye Değeri Hesaplama Programı
Peşin sermaye değerini hızlıca hesaplayabilmek için sizler için bir program hazırladık, peşin sermaye değeri hesaplama programına gerekli bilgileri girerek basitçe ilk PSD hesabını yapabilirsiniz.
Peşin Sermaye Değeri Nasıl Hesaplanır?
Peşin Sermaye Değeri Nasıl Hesaplanır
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1. Adım: Yaş Tespiti | Sigortalının tam yaşı belirlenir. Yaş, SGK peşin değer tablosunda hangi katsayının kullanılacağını doğrudan etkiler. |
| 2. Adım: Gelir Hesabı | Sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm geliri tespit edilir. Bu tutar net aylık kazanç üzerinden belirlenir. |
| 3. Adım: SGK Peşin Değer Katsayısı | Yaşa göre SGK’nın yıllık yayınladığı Peşin Değer Tablosu kullanılarak ilgili katsayı seçilir. (Örn: 30 yaş = 15,678 katsayı gibi.) |
| 4. Adım: İskonto Oranı Uygulaması | SGK'nın belirlediği iskonto oranı gelir üzerinde yıllara yayılarak uygulanır. Gelecekteki ödemeler bugünkü ekonomik değere indirgenir. |
| 5. Adım: Nihai Hesap |
Formül uygulanır: Peşin Sermaye Değeri = Gelir x Katsayı Bu değer hem tazminat hem de SGK işlemlerinde belirleyici nihai tutardır. |
İş Kazası Tazminatında Peşin Sermaye Değerinin Önemi
İş kazası tazminatı hesaplamalarında en kritik unsur, SGK’nın bağladığı gelirin bugünkü ekonomik değere indirgenmesini sağlayan peşin sermaye değeridir. Mahkemeler, işçinin meslekte kazanma gücü kaybı oranı, kusur durumu, sürekli iş göremezlik düzeyi ve gelir durumu gibi pek çok unsuru PSD ile birlikte değerlendirerek gerçek tazminat tutarını belirler. PSD kullanılmadan yapılan hesaplamalar, hem işçinin hak ettiği tazminatın altında kalmasına hem de işverenin hukuken sorumlu olmadığı bir tutarı ödemek zorunda bırakılmasına neden olabilir. Bu nedenle PSD, iş kazası davalarında matematiksel omurga niteliği taşır ve tazminatın adaletli biçimde belirlenmesine imkân sağlar.
| Konu | Özet Açıklama |
|---|---|
| İş Kazası Tazminatında PSD’nin Rolü | PSD, SGK'nın bağladığı gelirin bugünkü değerini belirler ve tazminatın gerçek tutarını hesaplamada temel alınır. PSD olmadan yapılan hesaplamalar hem işçi hem işveren açısından hatalı sonuçlara yol açabilir. |
| İşveren Açısından Etkisi | SGK rücu davalarında PSD doğrudan mali yük yaratır. Katsayının yanlış seçilmesi veya iskonto oranının hatalı uygulanması işverenin sorumluluğunu ciddi şekilde artırabilir. |
| Beklenen Ömür ve İskonto Oranı | PSD iki temel parametreyle belirlenir: beklenen yaşam süresi ve iskonto oranı. Gelecekteki gelirler bu iki faktörle bugünkü ekonomik değere indirilir. |
| Trafik Kazası Tazminatında PSD | Trafik kazalarında SGK gelirlerinin dikkate alınması zorunludur. PSD, ödemelerin bugünkü parasal karşılığını belirleyerek tazminatın adil hesaplanmasını sağlar. |
İşveren Açısından Peşin Sermaye Değerinin Etkisi
İşverenler açısından peşin sermaye değeri, özellikle SGK’nın açtığı rücu davası süreçlerinde doğrudan mali yük doğuran bir hesaplamadır. SGK, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle yaptığı ödemeleri kusurlu işverenden talep ederken, bağladığı gelirin peşin değer esas alır. Katsayının yanlış seçilmesi, indirim oranının hatalı uygulanması veya beklenen ömrün eksik değerlendirilmesi işveren aleyhine önemli farklara yol açabilir. Bu nedenle rücu davalarında PSD hesabının teknik doğruluğu büyük önem taşır; en küçük hesaplama hatası bile işverenin sorumluluğunu onlarca hatta yüz binlerce lira artırabilir.
Beklenen Ömür ve İskonto Oranının Etkisi
Peşin sermaye değerinin belirlenmesinde iki temel parametre bulunur: “beklenen yaşam süresi” ve “iskonto (indirim) oranı”. Beklenen yaşam süresi, sigortalının gelecekte kaç yıl gelir alacağını belirler ve bu veri SGK peşin değer tablosunda standart olarak yer alır. Ancak bu yıl sayısı doğrudan toplam hesaba eklenmez; yıllık iskonto oranı uygulanarak gelecekteki paranın bugünkü ekonomik karşılığı elde edilir. İskonto oranı, enflasyon, faiz ve ekonomik göstergeler doğrultusunda gelecek paranın değerini azaltarak gerçekçi bir finansal hesaplama yapılmasını sağlar. Böylece PSD hem ekonomik gerçeklerle uyumlu olur hem de tarafların mali sorumlulukları doğru belirlenir.
Peşin Sermaye Değerinin Trafik Kazası Tazminatındaki Rolü
Trafik kazalarında SGK tarafından yapılan ödemelerin, özellikle sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri bağlanmasının tazminat hesabında değerlendirilmesi zorunludur. Peşin sermaye değeri, bu ödemelerin bugünkü parasal karşılığını ortaya koyduğu için trafik kazası tazminatı hesaplamalarında kritik bir bileşendir. Mahkemeler, kusur oranı, maluliyet düzeyi, mağdurun geliri ve SGK’nın yaptığı ödemeleri PSD ile birlikte değerlendirir. Bu sayede hem mağdurun tazminatı adil şekilde belirlenir hem de araç sahibi, işleten veya işverenin sorumluluğu hukuka uygun şekilde hesaplanmış olur. PSD olmadan hesaplanan trafik tazminatları ekonomik gerçekliği yansıtmaz ve hatalı sonuçlara yol açabilir.
Hatalı Peşin Sermaye Değeri Hesaplamasının Sonuçları
Peşin sermaye değeri hesaplamasında yapılan en küçük hata bile hem işçi hem işveren açısından ciddi maddi sonuçlara yol açabilir. Beklenen yaşam süresinin yanlış alınması, katsayının tabloda yanlış seçilmesi veya iskonto oranının hatalı uygulanması, tazminatın binlerce lira eksik ya da fazla hesaplanmasına neden olabilir. İşçi açısından bu durum hak kaybı anlamına gelirken, işveren gereğinden fazla bir borçla karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle mahkemeler çoğu durumda ek bilirkişi raporu alarak PSD hesaplamasının teknik doğruluğunu yeniden kontrol eder. PSD, hem SGK ödemelerinde hem mahkeme tazminatlarında temel ekonomik karşılık olduğu için hatanın sonuçları doğrudan davanın sonucuna yansır.
Peşin Sermaye Değerinin Kullanıldığı Alanlar
Peşin Sermaye Değerinin Kullanıldığı Alanlar
Peşin sermaye değeri SGK uygulamalarında ve tazminat hukukunda birçok kritik işlemde kullanılan zorunlu bir hesaplama yöntemidir. Bunlar arasında sürekli iş göremezlik geliri bağlama işlemleri, ölüm geliri hesaplamaları, meslek hastalığı tazminatı belirlemeleri, iş kazası tazminatı davaları, trafik kazası tazminatı ve SGK’nın açtığı rücu davası süreçleri yer alır. PSD, bu işlemlerde ödenecek tutarların ekonomik gerçekliğe göre hesaplanmasını sağlar ve hem SGK’nın hem işverenin hem de mağdurun mali sorumluluklarının objektif biçimde değerlendirilmesine imkân tanır.
Rücu Davası ile Peşin Sermaye Değeri Arasındaki İlişki
SGK Rücu davası, kurumun işçiye yaptığı ödemeleri kusurlu işverenden geri almak amacıyla açtığı özel bir dava türüdür. Bu davanın parasal temelini SGK’nın yaptığı ödemelerin peşin sermaye değeri oluşturur. SGK, işçiye bağlanan sürekli gelirlerin gelecekteki toplamını değil, bu ödemelerin bugünkü parasal karşılığını talep eder. Dolayısıyla PSD yanlış hesaplanmışsa rücu talebi de hukuki ve mali açıdan hatalı hâle gelir. Bu nedenle rücu davalarında teknik hesaplama, kusur analizi ve SGK tablolarının doğru değerlendirilmesi hayati önem taşır.
Peşin Sermaye Değeri Nereden Alınır?
Peşin değer (PSD) SGK tarafından hesaplanır ve yalnız Kurumdan temin edilir. Bireysel başvuruda sigortalı/hak sahibi veya vekili, dosyanın bağlı olduğu SGK İl/İlçe Müdürlüğü’ndeki Gelir–Aylık Servisi’ne dilekçe verir; dosya numarası, T.C. kimlik, olay/gelir başlangıç tarihi ve talep amacı (mahkemeye sunum, rücu, mahsup) belirtilir. Mahkeme sürecinde en hızlı yol, ilgili mahkemenin SGK’ya yazacağı müzekkere ile “peşin sermaye değeri hesap cetveli” ve “gelir bağlama kararının onaylı örneği”nin istenmesidir. İş kazası/meslek hastalığı rücu dosyalarında PSD yazısı SGK Hukuk Servisi üzerinden de sevk edilir. e-Devlet’ten doğrudan PSD üretilemez; yalnız gelir/aylık bilgileri görüntülenir. Çıktı formatı genellikle ıslak imzalı hesap cetveli ve üst yazıdır; birim, teknik faiz–tablo ve oranları içeren hesap özetini de ekler. Başvuru vekâleten yapılacaksa noter vekâletnamesi gerekir.
Peşin Sermaye Değerinin Tazminattan Düşülmesi
SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri (PSD), yalnız aynı nitelikteki gelir kaybı tazminatından indirilir; farklı zarar kalemlerinden düşülmez.
Uygulama esasları:
- Sürekli iş gücü kaybında: Hesaplanan “kalıcı gelir kaybı” tutarından PSD kadar mahsup yapılır; indirim PSD’yi aşamaz.
- Ölüm dosyasında: Destekten yoksun kalma tazminatından, hak sahiplerine bağlanan ölüm gelirlerinin her birinin PSD’si ayrı ayrı düşülür.
- Geçici iş göremezlik ödeneği: Yalnız “geçici iş göremezlik” zarar kaleminden düşülür; kalıcı zarar hesabından indirilmez.
- Tedavi giderleri: SGK tarafından karşılanan tedavi kalemleri tazminata eklenmez; çifte ödeme önlenir.
Önce brüt zarar hesaplanır → kusur ve illiyet uygulanır → aynı türdeki SGK ödemeleri (PSD/ödenek) mahsup edilir → kalan tutara faiz kuralları uygulanır.
Rücu ilişkisi: SGK’nın işverene/üçüncü kişiye rücuu mağdurun talebinden bağımsız yürür; PSD mahsupu yapıldıysa, mağdura ikinci kez aynı kalem ödenmez.
Kısa örnek:
Kalıcı gelir kaybı hesabı 1.000.000 TL, davalı kusuru %60 olsun. Sorumlu payı: 1.000.000 × 0,60 = 600.000 TL. SGK’nın aynı zarar için bağladığı gelirin PSD’si 250.000 TL ise, mahsup sonrası talep edilebilir kalan: 600.000 − 250.000 = 350.000 TL (tedavi, bakıcı vb. diğer belgeli kalemler ayrıca eklenir).
Sık Sorulan Sorular- Peşin Sermaye Değeri
Sık Sorulan Sorular- Peşin Sermaye Değeri
Bu bölümde peşin sermaye değeri ve SGK uygulamalarına ilişkin en sık sorulan sorular yanıtlanmaktadır.
Peşin Sermaye Değeri Nasıl Hesaplanır?
Hesaplamada SGK peşin değer tablosu katsayısı ile bağlanacak gelir çarpılır. Yaş, iskonto oranı ve gelir bağlama oranı belirleyici unsurlardır.
SGK Peşin Değeri Tazminatı Etkiler mi?
Evet, iş kazası tazminatı ve meslek hastalığı tazminatı hesaplamaları doğrudan peşin değer üzerinden yürütülür.
Peşin Sermaye Değeri Hatalı Hesaplanırsa Ne Yapılır?
Yanlış katsayı veya hatalı iskonto kullanılmışsa ek bilirkişi raporu alınarak sermaye değeri yeniden hesaplanabilir.
PSD Tazminattan Düşer mi?
PSD, SGK’nın işçiye bağladığı gelirin bugünkü parasal karşılığıdır ve tazminat hesabında dikkate alınır. Ancak doğrudan “tazminattan düşülmesi” değil, tazminat hesabına etkisinin değerlendirilmesi söz konusudur. Mahkemeler SGK’nın yaptığı ödemeyi ve PSD tutarını karşılaştırarak işverenin sorumluluğunu belirler.
Peşin Değer Davası Nedir?
Peşin değer davası, SGK’nın yaptığı ödemelerin peşin değerine göre işverenden geri alınması amacıyla yürütülen rücu davaları ile bağlantılıdır. Bu davalarda amaç, SGK’nın bağladığı gelirin bugünkü parasal karşılığının hukuki çerçevede tespit edilmesidir.
PSD Borcu Ne Demek?
PSD borcu, SGK’nın iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle işçiye bağladığı gelirin PSD üzerinden işverene rücu etmesi sonucu ortaya çıkan borçtur. İşveren, kusur oranı kadar bu borçtan sorumlu tutulabilir.
Ölüm Geliri Nasıl Hesaplanır?
Ölüm geliri, ölen sigortalının prim gün sayısı, kazanç miktarı ve hak sahiplerinin pay oranları dikkate alınarak SGK tarafından hesaplanır. Bağlanan gelirin peşin değeri ise gelir bağlama sonrasında ayrıca belirlenir.
Peşin Sermaye Değeri Nedir?
Peşin sermaye değeri, SGK’nın bağlayacağı sürekli gelirlerin bugünün ekonomik koşullarına göre hesaplanan toplam parasal karşılığıdır. Bu hesaplama yaş, indirim oranı ve beklenen ömür gibi teknik verilere dayanır.
Ölüm Aylığı ile Ölüm Geliri Arasındaki Fark Nedir?
Ölüm aylığı, uzun vadeli sigorta kolları kapsamında bağlanan aylıktır. Ölüm geliri ise iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle bağlanan gelir türüdür. İki ödeme türü, hukuki dayanımlar ve hesaplama yöntemleri açısından farklıdır.
Kocası Ölen Kadın Kocasının Maaşının Yüzde Kaçını Alır?
Hak sahibi eş, ölüm geliri veya ölüm aylığı şartlarını taşıyorsa genelde yüzde 50 oranında gelir alır. Eğer çocuk yoksa bu oran yüzde 75’e kadar çıkabilir. Kesin oran SGK mevzuatına göre belirlenir.
Ölüm Aylığında 4-8 Ne Demek?
“4-8” ibaresi, ölüm aylığının bağlanmasında kullanılan kodlama sisteminde yer alan özel bir sınıflandırmadır. Hak sahiplerinin dağılımı, gelir türü ve ödeme durumu bu kod üzerinden değerlendirilir.
Ölen Kişinin Ölüm Parasını Kimler Alabilir?
Ölüm yardımı veya cenaze ödeneği, SGK mevzuatına göre öncelikle eşe, yoksa çocuklara, yoksa anne-babaya ödenir. Hiçbir hak sahibi yoksa kişinin bakmakla yükümlü olduğu diğer yakınlarına verilebilir.
