Martı ve Elektrikli Scooter Kazalarında Hukuki Sorumluluk: Scooter kullanıcısı kural ihlali yaptıysa TBK m.49 gereği şahsen sorumludur. Teknik arıza (fren bozukluğu vb.) varsa paylaşımlı scooter şirketi TBK m.71 (tehlike sorumluluğu) ve TKHK (ayıplı hizmet) kapsamında sorumludur. Motorlu arac scootera çarparsa KTK m.85 ve ZMSS devreye girer. E-skuterler için zorunlu trafik sigortası yoktur (KTK m.103); bu nedenle tazminat doğrudan sorumludan talep edilir. AYM’nin 11.12.2025 tarihli kararı KTK m.103’ü Anayasaya uygun bulmuş, ancak TBK m.71 üzerinden şirketlere dava yolunu açıkça işaret etmiştir.
Son yıllarda İstanbul başta olmak üzere tüm Türkiye’de Martı, BinBin gibi paylaşımlı elektrikli scooter (e-skuter) kullanımı hızla yaygınlaştı. Ancak artan kullanımla birlikte kaza sayıları da ciddi boyutlara ulaştı. Peki, bir e-skuter kazasında hukuki sorumluluk kime aittir? Kullanıcıya mı, paylaşımlı şirkete mi, yoksa çarpan araca mı?
Bu soru, 2918 sayılı KTK m.103’ün e-skuterleri zorunlu sigorta ve KTK m.85’teki tehlike sorumluluğundan dışlaması nedeniyle çok daha karmaşık bir hal almıştır. Anayasa Mahkemesi’nin 11 Aralık 2025 tarihli emsal kararı (2025/155 E., 2025/256 K.) bu düzenlemeyi Anayasaya uygun bulmuş, ancak karar gerekçesinde TBK m.71 üzerinden kiralama şirketlerine dava yolunu açıkça işaret etmiştir. Bu rehberde, sorumluluk dağılımı, yönetmelik kuralları, kaza senaryoları ve tazminat süreci avukat gözüyle ele alınmaktadır.
Neden Bu Rehber Önemlidir? Bu içerik, trafik hukuku, kusur değerlendirmesi ve tazminat hesaplaması alanında 13 yıllık deneyime sahip Av. Cuma Ali Koç tarafından, 2918 sayılı KTK, Elektrikli Skuter Yönetmeliği (14.04.2021 Resmi Gazete), AYM kararı (2025/155 E.) ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde hazırlanmıştır.
Sorumluluk Kime Ait? 5 Olası Sorumlu Taraf
| Sorumlu Taraf | Hukuki Dayanak | Hangi Durumda? |
|---|---|---|
| Scooter kullanıcısı (sürücü) | TBK m.49 (kusur sorumluluğu) | Trafik kurallarına uymama, dikkatsizlik, kaldırımda sürme, kırmızı ışık |
| Paylaşımlı scooter şirketi (Martı, BinBin vb.) | TBK m.71 (tehlike sorumluluğu) + TKHK (ayıplı hizmet) | Teknik arıza (fren tutmaması, ışık bozukluğu), bakım eksikliği |
| Paylaşımlı scooter şirketi (işleten sıfatıyla) | TBK m.66 (adam çalıştıranın sorumluluğu) | Aracın işletilmesinden doğan zarar |
| Motorlu arac sürücüsü (üçüncü kişi) | KTK m.85 (tehlike sorumluluğu) | Scooter sürücüsüne çarpan otomobil/motosiklet |
| Belediye / yol otoritesi | TBK m.49 + idari sorumluluk | Yol bozukluğu, eksik işaretleme, altyapı eksikliği |
AYM Kararı (2025/155 E.): Anayasa Mahkemesi, KTK m.103’ün e-skuterleri zorunlu sigortadan muaf tutmasını Anayasaya uygun bulmuştur. Ancak karar gerekçesinde, paylaşımlı e-skuter şirketlerinin TBK m.71 (tehlikeli işletme sorumluluğu) kapsamında sorumlu tutulabileceğini açıkça vurgulamıştır. Bu, mağdurlar için önemli bir hukuki kapıdır.
Araç Türüne Göre Sorumluluk Rejimi Karşılaştırması
E-skuter, moped ve motosiklet arasındaki hukuki farklar:
| Araç Türü | Azami Hız | Sorumluluk Rejimi | Zorunlu Sigorta |
|---|---|---|---|
| E-skuter (paylaşımlı) | 25 km/s | Genel hükümler (TBK m.49, 66, 71) | Zorunlu DEĞİL (henüz) |
| E-skuter (kişisel) | 25 km/s | TBK m.49 (kusur sorumluluğu) | Zorunlu DEĞİL |
| Motorlu bisiklet (moped, 50 cc altı) | 45 km/s | KTK m.103 → genel hükümler | Zorunlu DEĞİL |
| Motosiklet (50 cc üstü veya 45+ km/s) | Sınırsız | KTK m.85 (tehlike sorumluluğu) | ZORUNLU (ZMSS) |
| E-bisiklet (pedal destekli, 0,25 kW altı) | 25 km/s | Motorsuz taşıt hükümleri | Zorunlu DEĞİL |
Kritik Hukuki Incelik: E-skuterın hızı yasal sınır olan 25 km/s’yi aşıyorsa veya moped 45 km/s’yi aşıyorsa, araç hukuken motosiklet sınıfına dahil edilir ve KTK m.85 kapsamındaki ağırlaştırılmış tehlike sorumluluğu ile zorunlu sigorta hükümleri devreye girer. Bu tespit bilirkişi incelemesiyle yapılır.
Elektrikli Skuter Yönetmeliği: Temel Kurallar
Elektrikli Skuter Yönetmeliği: Temel Kurallar (14.04.2021)
14 Nisan 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrikli Skuter Yönetmeliği’nin kullanıcıları ilgilendiren temel kuralları:
| Yönetmelik Kuralı | Detay | Cezası |
|---|---|---|
| Azami hız | 25 km/s (e-skuter için) | Idari para cezası |
| Yaş sınırı | 15 yaşını doldurmuş olmak | Idari para cezası + scootera el koyma |
| Kullanım alanı | Bisiklet yolu, bisiklet şeridi veya en sağ şerit (kaldırım YASAK) | Idari para cezası |
| Kask zorunluluğu | Tavsiye edilir (yonetmelikte zorunlu değil ama çok önemli) | Kaza durumunda müterafik kusur riski |
| Yolcu taşıma | YASAK (tek kişi kullanım) | Idari para cezası |
| Alkol sınırı | 0,50 promil (bisiklet sürücüleriyle aynı) | Idari para cezası + scootera el koyma |
| Park kuralları | Belediyenin belirlediği alanlarda, kaldırımı engellemeden | Idari para cezası + scootera el koyma |
| Kaskılı far/stop lambası | Zorunlu (gece ve gündüz) | Idari para cezası |
Kaza Senaryoları ve Sorumluluk Dağılımı
Farklı kaza senaryolarında sorumluluğun kime ait olduğu:
| Kaza Senaryosu | Kim Sorumlu? | Hukuki Dayanak |
|---|---|---|
| Scooter sürücüsü yayaya çarptı | Scooter sürücüsü (kusuru oranında) | TBK m.49 |
| Scooter freni tutmadı, yayaya çarptı | Şirket (teknik arıza / ayıplı hizmet) | TBK m.71 + TKHK |
| Otomobil scooter sürücüsüne çarptı | Otomobil sürücüsü + sigortası (ZMSS) | KTK m.85 + m.91 |
| Scooter çukura düştü, sürücü yaralandı | Belediye (yol bakım eksikliği) | TBK m.49 + idari sorumluluk |
| Kaldırımda hızlı scooter yayayı ezdi | Scooter sürücüsü (ağır kusur) | TBK m.49 + TCK 89 (yaralama) |
| Scooter hız limiti aşılmış (45+ km/s) | Şirket + sürücü (motosiklet rejimi) | KTK m.85 (hukuki sınıf değişir) |
| Iki scooter çarpıştı | Kusurlu taraf (her ikisi de TBK) | TBK m.49 (karşılıklı kusur) |
Kaza Sonrası Yapılması Gerekenler
| Adım | Yapılacak İşlem | Not |
|---|---|---|
| 1 | Güvenliği sağlayın, ilk yardım | Yaralanma varsa 112 Acil’i arayın |
| 2 | Polis/jandarma çağırın | E-skuterlerde sigorta yok → anlaşmalı tutanak GECERSİZ |
| 3 | Olay yerini fotoğraflayın | Scooter, hasar, fren izleri, yol durumu, plaka (varsa) |
| 4 | Scooter şirketine bildirin (paylaşımlıysa) | Uygulama üzerinden kaza bildirimi |
| 5 | Tanık bilgilerini alın | Ad-soyad, telefon |
| 6 | Darp/yaralanma varsa sağlık raporu alın | En yakın devlet hastanesinden adli muayene |
| 7 | Uzman avukata danışın | Kusur tespiti, tazminat hesaplaması, dava yolu |
Önemli: E-skuterlerde zorunlu trafik sigortası olmadığı için sürücülerin kendi aralarında anlaşmalı tutanak tutması geçerli değildir. Mutlaka polis/jandarma çağrılmalı ve resmi tutanak tutturulmalıdır. Paylaşımlı scooter şirketi uygulama üzerinden bilgilendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Martı scooter kazasında sorumluluk kime aittir?
Kural ihlali yapan kullanıcı TBK m.49 gereği şahsen sorumludur. Teknik arıza (fren bozukluğu, ışık arızası) varsa Martı şirketi TBK m.71 (tehlike sorumluluğu) ve Tüketici Kanunu (ayıplı hizmet) kapsamında sorumludur. Motorlu bir arac scootera çarptıysa o aracın sigortası (ZMSS) devreye girer.
E-skuterlerde zorunlu trafik sigortası var mı?
Hayır. KTK m.103 gereği motorlu bisikletler ve e-skuterler zorunlu trafik sigortasından muaftır. AYM’nin 2025/155 E. sayılı kararı bu durumu Anayasaya uygun bulmuştur. Ancak Meclis’e sunulan yasa teklifi ile e-skuterlere zorunlu sigorta getirilmesi gündemdedir.
Scooter şirketi teknik arıza için sorumlu tutulabilir mi?
Evet. Fren tutmaması, ışık bozukluğu, direksiyon arızası gibi teknik sorunlardan kaynaklanan kazalarda şirket TBK m.71 (tehlikeli işletme sorumluluğu) ve TKHK (ayıplı hizmet) kapsamında sorumlu tutulabilir. AYM kararı da bu yolu açıkça işaret etmiştir.
Scooter kazasında hangi tazminatlar talep edilebilir?
Tedavi giderleri, geçici/sürekli iş göremezlik, manevi tazminat, ölüm halinde destekten yoksun kalma ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar talep edilebilir.
Kaldırımda scooter çarparsa ne olur?
Yönetmeliğe göre kaldırımda e-skuter kullanmak yasaktır. Kaldırımda yayaya çarpan scooter sürücüsü hem idari para cezası hem de TBK m.49 gereği maddi ve manevi tazminat ödemekle yükümlüdür. Yaralanma varsa TCK 89 (kasten yaralama) uygulaması da söz konusu olabilir.
Otomobil scooter sürücüsüne çarparsa sigorta öder mi?
Evet. Otomobil sürücüsü kusurlu veya kısmen kusurluysa, aracının zorunlu trafik sigortası (ZMSS) scooter sürücüsünün zararını karşılar. KTK m.85 kapsamında motorlu araç işleteninin tehlike sorumluluğu geçerlidir.
E-skuter hızı 25 km/s’yi aşarsa ne olur?
E-skuterın fiili hızı yasal sınırı aşıyorsa (bilirkişi incelemesiyle tespit edilir), araç hukuken motosiklet sınıfına dahil edilir. Bu durumda KTK m.85 tehlike sorumluluğu ve zorunlu sigorta hükümleri devreye girer. Şirket için sorumluluk çok daha ağırlaşır.
Scooter kazasında zamanaşımı süresi ne kadar?
Maddi ve manevi tazminat talebi için 2 yıl (TBK m.72). Yaralanmalı kazalarda ceza zamanaşımı uygulanır ve süre 8 yıla kadar uzayabilir.
Şirketin “sorumluluk sızın” sözleşme maddesi geçerli mi?
Tüketici Kanunu’na göre bu tür haksız şartlar geçersizdir. Şirketlerin hizmet sözleşmesine koydukları “tum sorumluluk kullanıcıya aittir” hükümleri, tüketicinin ağır kusuru veya kastı olmadığı sürece şirketi sorumluluktan kurtarmaz.
Bu konuda avukat desteği gerekli mi?
E-skuter kazaları zorunlu sigorta kapsamı dışında olduğu için sorumluluk tespiti karmaşıktır. Kusur değerlendirmesi, TBK m.71 kapsamında şirket sorumluluğu, AYM kararı referansları ve tazminat hesaplaması teknik uzmanlık gerektirir. Uzman avukat desteği alınması şiddetle tavsiye edilir.
Av. Cuma Ali Koç
Arabulucu | Aktüerya Hesaplama Uzmanı (iş kazası tazminat hesaplama, trafik kazası tazminat hesaplama, araç değer kaybı hesaplama) | Sigorta Hukuku Uzmanı | Trafik Kazası Hukuku, Kusur Değerlendirmesi, Adli Trafik Uzmanlığı ve İş Hukuku alanında 13 yıllık deneyim. Bu makale, Av. Cuma Ali Koç tarafından hukuki doğruluk açısından denetlenmiştir.
Arabulucu | Aktüerya Hesaplama Uzmanı (iş kazası tazminat hesaplama, trafik kazası tazminat hesaplama, araç değer kaybı hesaplama) | Sigorta Hukuku Uzmanı | Trafik Kazası Hukuku, Kusur Değerlendirmesi, Adli Trafik Uzmanlığı ve İş Hukuku alanında 13 yıllık deneyim. Bu makale, Av. Cuma Ali Koç tarafından hukuki doğruluk açısından denetlenmiştir.
Hukuki Uyarı: Bu içerik, 2918 sayılı KTK, Türk Borçlar Kanunu, Elektrikli Skuter Yönetmeliği (14.04.2021), AYM kararı (2025/155 E.) ve 2026 güncel mevzuat çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki danışmanlık yerine geçmez; somut durumunuz için mutlaka uzman bir avukata danışınız.