İş Kazası Tazminat Hesaplama 2026

İş Kazası Tazminat Hesaplama

İş kazası tazminat hesaplama, kazadan hemen sonra çalışanların en çok merak ettiği ama çoğu zaman yanlış bilgiye maruz kaldığı konuların başında gelir. “Asgari ücretle sigortalıyım ama elden maaş alıyorum, bu hesaplamaya girer mi?”, “Kusurlu çıkarsam tazminat alamaz mıyım?”, “Mahkemede neye göre hesap yapılıyor?” gibi sorular, kazayı takip eden ilk günlerde hem çalışanı hem ailesini meşgul eder.

Birçok işçi SGK sisteminde sadece asgari ücretle görünür. Oysa yemek, yol, prim, ikramiye gibi yan haklarla birlikte alınan toplam ücret, tazminat hesabında belirleyici rol oynar. Bu toplam değere giydirilmiş ücret denir. Mahkemeler hesaplamaları yaparken yalnızca bu kalemi dikkate almaz; aynı zamanda TRH-2010 yaşam tablosu, aktüeryal iskontolar ve peşin sermaye değeri gibi teknik parametreleri kullanır. Yanlış maaş bildirimi veya eksik veri, ciddi hak kayıplarına neden olabilir.

2024 yılı SGK verilerine göre, yalnızca inşaat sektöründe yaşanan iş kazası sayısı 86.736 olarak kaydedildi. Bu, tüm iş kazalarının %11,8’ine karşılık geliyor. Aynı sektörde 552 ölümle sonuçlanan kaza yaşandı ve bu, tüm ölümlü iş kazalarının %29,1’i anlamına geliyor. En sık ölüm nedeni yine yüksekten düşme olarak belirlendi. Bu tablo bile tek başına, sadece kazaların değil tazminat taleplerinin de arttığını, fakat çoğu çalışanın hâlâ hakkını alamadığını gösteriyor.

Bu içerikte, 2026 yılı güncel hesaplama sistematiğine göre iş kazası tazminatının nasıl belirlendiğini, hangi verilerin esas alındığını ve hak kaybını önlemek için nelere dikkat edilmesi gerektiğini adım adım anlatıyoruz.

İş Kazası Tazminatı Nedir?

İş kazası tazminatı, işçinin bir iş kazası sonucu bedensel ya da ruhsal bir zarara uğraması veya hayatını kaybetmesi halinde, bu zararın sorumlularından talep edilebilecek maddi ve manevi tazminat hakkını ifade eder. Bu hak, yalnızca SGK’nın sunduğu sosyal güvenlik yardımlarıyla sınırlı değildir; işçinin gerçek zararını karşılamak üzere, kusurlu olan işverene ya da üçüncü kişilere karşı açılacak hukuki davaları kapsar.

İş kazası tazminatının hukuki dayanakları temel olarak şunlardır:

• Türk Borçlar Kanunu (TBK) madde 417: İşveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak ve çalışanı gözetmek zorundadır. Bu yükümlülüğe aykırılık halinde sorumluluk doğar.
• Türk Borçlar Kanunu madde 49 ve 53: Haksız fiilden doğan zararlar ve özellikle bedensel bütünlüğe yönelik zararlar için manevi tazminat isteme hakkı düzenlenmiştir.
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 13 ve 21: İş kazasının tanımı ve kazanın meydana gelmesinde işverenin kusurlu bulunması durumunda SGK’nın rücu hakkı belirlenmiştir.

İşçi, kazadan sonra SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri gibi sosyal yardımları alabilir. Ancak bu ödemeler, işverenin kusurundan kaynaklanan gerçek zararları tamamen karşılamaz. Bu nedenle, işçi veya vefat etmişse yakınları, İş Mahkemelerinde işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

Bu davalarda talep edilebilecek zarar kalemleri genellikle şunlardır:

• Geçici ve sürekli iş göremezlik zararları
• Tedavi ve iyileşme süreci giderleri
• Çalışma gücündeki kayıp nedeniyle gelecekteki gelir kaybı
• Destekten yoksun kalma tazminatı (ölüm halinde, ailesi adına)
• Manevi tazminat (fiziksel ya da psikolojik acılar için)

İş kazası yalnızca fiziksel yaralanmalarla sınırlı değildir. Travma sonrası stres bozukluğu, anksiyete, uzun süreli ruhsal çöküntü gibi etkiler de iş kazası kapsamında değerlendirilir. Özellikle psikolojik etkiler, uzman hekim raporları ile belgelenebildiği takdirde, manevi tazminat miktarının artırılmasına neden olabilir.

Son olarak, tazminat yalnızca işçiye maaş veren firmaya değil, asıl işverene de yöneltilebilir. Eğer çalışan taşeron firma üzerinden bir şantiyede çalışıyorsa, hem alt işveren hem de işi ihale eden ana firma, TBK ve İş Kanunu gereği müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bu sorumluluk zinciri, özellikle büyük ölçekli projelerde işçilerin korunması açısından kritik öneme sahiptir.

İş Kazası Sayılan Haller: Hangi Durumlar İş Kazası Kapsamına Girer?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesine göre, aşağıda sayılan haller “iş kazası” kapsamında değerlendirilir. Ancak uygulamada yalnızca bu maddeler değil, Yargıtay kararları ve somut olayın özel şartları da dikkate alınarak karar verilir.

İş kazası olarak değerlendirilebilecek durumlar:

• Bir inşaat işçisinin iskeleden düşerek ağır yaralanması
• Bir fabrika çalışanının pres makinesine elini kaptırması
• Ofis çalışanının kabloya takılıp düşerek belini incitmesi
• Market çalışanının yüksek raflardan ürün indirirken başına düşme yaşaması
• Servis aracında meydana gelen trafik kazasında çalışanın yaralanması
• Temizlik görevlisinin kaygan zeminde düşerek kalça kırığı yaşaması
• Restoran mutfağında çalışanın kaynar suyla yanması
• Güvenlik görevlisinin müdahale sırasında darp edilerek yaralanması
• Tarım işçisinin traktör altında kalması veya ilaçlamadan zehirlenmesi
• Kurye ya da dağıtım elemanının motosiklet kazası geçirmesi (trafik iş kazası)

Bu koşullardan birinde meydana gelen her türlü olay, SGK açısından iş kazası olarak değerlendirilir. Ancak gri alanlardaki vakalarda nihai değerlendirme için SGK müfettiş raporu, hukuki yorum ve gerekirse yargı kararı gerekir.

İş Kazası Geçiren İşçinin Yasal Hakları

Bir iş kazası yaşandığında işçinin yalnızca sağlık durumu değil, aynı zamanda yasal güvenliği de korunur. Türkiye’de iş kazası geçiren bir çalışanın sosyal güvenlik, iş hukuku ve ceza hukuku çerçevesinde bir dizi hakkı vardır. Bu haklar sadece sigortalı çalışanlara değil, belirli şartlarda sigortasız çalışanlara da tanınır.

İş kazası geçiren işçinin yasal hakları:

• Geçici iş göremezlik ödeneği alma hakkı
• Sürekli iş göremezlik geliri alma hakkı
• Tedavi giderlerinin karşılanması hakkı
• Maddi tazminat davası açma hakkı
• Manevi tazminat davası açma hakkı
• Destekten yoksun kalma tazminatı (ölüm halinde) alma hakkı
• İşe iade davası açma hakkı
• İş kazası bildirimi yapılmamışsa SGK’ya başvurma hakkı
• Sigortasız çalışmışsa hizmet tespiti davası açma hakkı
• Malulen emeklilik hakkı (malulen emeklilik şartları oluşursa)
• Ceza soruşturması başlatılması talebi (savcılığa başvuru)
• Özel hastane fark ücretine itiraz hakkı
• İş kazası tazminatı talebi için İş Mahkemesi’nde dava açma hakkı

İşverenin bu süreçte yükümlülükleri vardır. Kazayı 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundadır. Aksi durumda idari para cezası ve cezai sorumluluk doğar. İşçi ya da yakınları da olayı savcılığa bildirme hakkına sahiptir.

İş kazası geçiren bir çalışan sigortasız dahi olsa, SGK’ya yapılan iş kazası bildirimiyle birlikte hizmet tespiti davası açabilir ve tüm haklarını talep edebilir. Yargıtay içtihatlarında bu tür davalarda işverenin yükümlülükleri devam eder. Yani “sigortasızım, hiçbir hakkım yok” düşüncesi doğru değildir.

Geçici İş Göremezlik ve Kalıcı İş Göremezlik Nedir?

İş kazası tazminat hesaplamasında en çok karıştırılan iki kavram: geçici iş göremezlik ve kalıcı iş göremezlik. Bu ikisi arasındaki fark, sadece kelimelerde değil, alacağınız ödemelerin türü ve süresi üzerinde de belirleyicidir.

Geçici İş Göremezlik (İyileşme Süreci)

Geçici iş göremezlik, işçinin bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu, iyileşinceye kadar geçici süreyle çalışamayacak durumda olması halidir. Geçici iş göremezlik dönemi, kaza anından başlayıp tedavinin tamamlandığı ve sağlık kurulunun “iyileşti” veya “durumu sabitlendi” dediği noktaya kadar devam eder.

• Bu süreçte çalışan tıbben %100 iş göremez kabul edilir.
• SGK tarafından, halk arasında “rapor parası” olarak bilinen geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.
• Geçici dönemde tazminat hesabı yapılmaz, yalnızca iyileşme ve tıbbi süreç tamamlanır.

Kalıcı (Sürekli) İş Göremezlik

Kalıcı iş göremezlik, işçinin geçirdiği iş kazası veya meslek hastalığı sonucu vücudunda iyileşmeyen bir hasar kalması ve mesleki çalışma gücünün en az %10 oranında azalması halidir. Tedavi sona erdiğinde ve vücutta iyileşmeyen bir hasar kaldığında bu durum devreye girer. Artık işçinin sağlık durumu sabitlenmiş, kalıcı bir iş gücü kaybı oluşmuştur. Kalıcı iş göremezlik, sağlık kurulu tarafından belirlenen maluliyet oranı ile tespit edilir.

• Eğer bu kayıp %10 ve üzerindeyse, işçi “sürekli iş göremez” sayılır.
• SGK, bu durumda ömür boyu sürekli iş göremezlik geliri (aylık maaş) bağlar.
• Aynı oran, maddi ve manevi tazminat hesaplamalarında da doğrudan kullanılır.
• Malulen emeklilik hakkı için ise genellikle %60 ve üzeri oranlar ve belirli prim koşulları aranır.

İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır? (2026 Formülü)

İş kazası tazminat hesaplama, kazadan etkilenen işçinin maddi ve manevi kaybını; yaş, gelir, maluliyet oranı, kusur durumu ve SGK ödemeleri gibi değişkenlere göre belirleyen çok adımlı bir aktüeryal süreçtir. 2026 yılı itibarıyla iş kazası tazminat hesaplama, mahkemeler tarafından TRH-2010 yaşam tablosu, giydirilmiş ücret, aktif-pasif dönem ayrımı ve peşin sermaye değeri gibi teknik temellere dayanarak yapılır. 

Tazminat hesabında dikkate alınan temel faktörler şunlardır:

• Çalışanın net maaşı
• Çalışanın kıdem ve ihbar tazminatı hakları
• Geçici ya da sürekli iş göremezlik derecesi
• İşverenin kusur oranı
• Çalışanın bakiye ömrü (yaşam süresi)
• Aktif ve pasif çalışma süreleri (çalışma/emeklilik dönemi)

Hesaplamanın ilk adımı, işçinin kalan ömrünün belirlenmesidir. Mahkemeler bu hesabı TRH-2010 Yaşam Tablosu verilerine göre yapar. Örneğin 30 yaşındaki bir işçinin ortalama 75 yaşına kadar yaşayacağı varsayılırsa, bakiye ömrü 45 yıl olarak kabul edilir. Bu sürenin ilk kısmı aktif dönem (çalışma süresi), kalan kısmı ise pasif dönem (emeklilik sonrası) olarak ikiye ayrılır. Her iki dönem için net maaş ve giydirilmiş ücret (yol, yemek, prim vb. yan haklar dahil) baz alınarak toplam kazanç kaybı belirlenir.

Elde edilen kazanç kaybı tutarı, öncelikle maluliyet oranı ile çarpılır. Bu oran genellikle %10’un üzerinde ise tazminat hakkı doğar. Ardından işçinin veya işverenin kusur oranı dikkate alınır. Örneğin işveren %100 kusurluysa tazminat tam ödenir, ancak işçi %20 kusurluysa %20 oranında kesinti yapılır. Bu işlem sonucunda ortaya çıkan tutar, işverenin ödemesi gereken brüt tazminat tutarıdır.

Hesaplamanın en kritik noktalarından biri de, SGK’nın kazazedeye bağladığı gelirin tazminattan mahsup edilmesi sürecidir. SGK, sürekli iş göremezlik durumunda işçiye gelir bağlar. Bu gelirin peşin sermaye değeri (PSD) hesaplanır ve aynı zarardan iki kez ödeme yapılmaması kuralı gereği, işverene açılan tazminat davasındaki tutardan düşülür. Bu aşamaya tenkis veya mahsup işlemi denir.

Aşağıda örnek iş kazası tazminat hesaplama sürecini görebilirsiniz:

• Yaş: 35
• Net Maaş: 25.000 TL
• Kalıcı İş Göremezlik: %40
• İşveren Kusuru: %100
• SGK tarafından 400.000 TL peşin sermaye değeri ödenmiş

Bu durumda bilirkişi tarafından toplam kazanç kaybı 4.000.000 TL olarak hesaplanır. 4.000.000 TL; işçinin kaza geçirmeseydi kalan ömrü boyunca kazanması beklenen toplam gelirin [maaş + emeklilik], teknik yöntemlerle hesaplanmış bugünkü değeridir. 

Maluliyet oranı %40 olduğu için:

4.000.000 x 0.40 = 1.600.000 TL (Brüt Tazminat)

İşçi kusursuz olduğu için indirime gidilmez. SGK ödemesi düşülür:

1.600.000 – 400.000 = 1.200.000 TL (Net Tazminat)

Bu rakama yasal faiz, avukatlık ücreti ve varsa mahkeme masrafları eklenir. Gerçek hesaplamalarda ayrıca iskonto oranları, faiz başlangıç tarihi ve diğer teknik detaylar sonucu değiştirebilir. Bu nedenle her dosya özelinde değerlendirme gerekir ve uzman iş kazası avukatı desteği alınması önemlidir.

İş Kazalarında Kusur Tespiti ve Tazminata Etkisi

İş kazası tazminatlarında nihai ödeme miktarını belirleyen en kritik değişken, kusur oranıdır. Mahkeme, bilirkişi raporları doğrultusunda hem işverenin hem de işçinin kusur derecesini belirler. Bu oran, bazen tazminatın tamamının ödenmesini sağlar, bazen de tazminatı tamamen sıfırlayabilir.

Kusur oranı iş kazası tazminatını nasıl etkiler?

• İşveren %100 kusurluysa, işçi tam tazminat alır.
• İşçi %100 kusurluysa, hiçbir tazminat alamaz.
• Uygulamada en çok görülen oranlar %10 ile %70 arasındadır.

Kusur oranı, bilirkişilerin olayın teknik detaylarını incelemesiyle belirlenir. Mahkemeler, şu temel kriterlere odaklanır:

• İş güvenliği önlemleri alındı mı?
• Çalışana riskler ve kurallar hakkında eğitim verildi mi?
• Kişisel koruyucu ekipmanlar (KKD) sağlandı mı ve kullanılmaları denetlendi mi?
• İş ortamı güvenli hale getirildi mi, uyarı levhaları yerli yerinde miydi?

Eğer bu önlemler eksikse, işverenin kusur oranı artar.

Buna karşılık, iş kazasının sebebi işçinin dikkatsizliği veya kural ihlaliyse, bu durum “müterafik kusur” olarak değerlendirilir. Yani işçinin kendi kusuru da hesaba katılır ve tazminattan indirim yapılır.

Örnek olarak:

İşveren, çalışana emniyet kemeri vermiş ve kullanımını zorunlu kılmışsa; ancak işçi buna rağmen kemeri takmaz ve düşerse, işçi %50 veya daha fazla kusurlu sayılabilir. Bu durumda:

1.000.000 TL tazminatın %50’si silinir, işçi sadece 500.000 TL alabilir.

Eğer işçi kazaya alkollü gelmek, bilerek tehlikeye girmek, açık talimatlara uymamak gibi ağır hatalarla sebep olmuşsa, bu durum sadece tazminatı azaltmaz. Aynı zamanda işverenin işçiyi kıdem ve ihbar tazminatı ödemeden işten çıkarma hakkı doğar. Bu durum ağır kusur olarak adlandırılır.

İş kazasından sonra verilen ifadeler (SGK, müfettiş, mahkeme önünde) kusur oranını doğrudan etkiler. Bu nedenle ifadeler mutlaka dikkatli verilmeli ve mümkünse uzman desteği alınmalıdır.

İş Kazası Maluliyet Oranı Tespiti ve Bilirkişi Raporu

İş kazası sonrası alınacak tazminatın belirlenmesinde en kritik unsurlardan biri maluliyet oranıdır. Bu oran, işçinin kaza sonucu yaşadığı kalıcı hasarın, mesleğini sürdürme kapasitesini ne ölçüde etkilediğini yüzdelik olarak ifade eder.

Bu oran, yalnızca bir doktorun kanaatiyle değil; SGK tarafından yetkilendirilmiş hastanelerin sağlık kurulları ve SGK Sağlık Kurulu tarafından resmi olarak belirlenir.

Maluliyet oranı nasıl belirlenir?

• Tedavi süreci tamamlandıktan sonra işçi, SGK’ya başvurur.
• SGK, kişiyi yetkili bir kamu hastanesine (devlet, üniversite, eğitim araştırma) sevk eder.
• Hastane, işçinin durumunu sağlık kurulu raporuyla belgeler.
• Bu rapor SGK’ya gönderilir ve SGK Sağlık Kurulu nihai oranı belirler.

Hangi oran ne anlama gelir?

• %10’un altı: SGK maaş bağlamaz, ama işverene karşı tazminat davası açılabilir.
• %10 ve üzeri: SGK Sürekli İş Göremezlik Geliri (maaş) bağlar. Aynı zamanda işverenden tazminat da talep edilebilir.
• %60 ve üzeri: İşçi “Malul” sayılır, prim gün sayısı yeterliyse Malulen Emeklilik hakkı doğar.

Tazminat hesaplama aşamasında, mahkeme dosyayı bir bilirkişiye (aktüere) gönderir. Bilirkişi, maluliyet oranını; yaş, maaş, kalan ömür ve diğer parametrelerle birlikte kullanarak toplam kazanç kaybını hesaplar.

İşçi SGK tarafından belirlenen maluliyet oranının düşük olduğunu düşünüyorsa, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na itiraz edebilir. Mahkeme sürecindeyse, Adli Tıp Kurumu’ndan yeni bir rapor talep edilebilir. ATK raporu, genellikle mahkeme açısından bağlayıcı nitelik taşır.

Alakalı içerik: İş kazası maluliyet oranı tespiti hakkında detaylı yazımıza göz atın.

Yaralamalı İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Hesaplama

Yaralanma durumunda, iki farklı tazminat talep edilebilir: Maddi ve manevi tazminat.

Maddi tazminat, işçinin iş gücünü kaybetmesiyle oluşan gelir kaybı, tedavi süreci ve yaşam kalitesindeki düşüşten doğan giderleri kapsar:

• İş göremezlik tazminatı: Maluliyet oranına göre, işçinin kaybettiği çalışma gücünün ekonomik karşılığıdır.
• Tedavi giderleri: Hastane ücretleri dışında, fizik tedavi, protez, ulaşım ve özel cihaz giderleri de dahil edilir.
• Bakıcı gideri: Eğer işçi temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma geldiyse, aile bireyleri baksa bile profesyonel bakım ücreti tazminata eklenir.
• Aktif ve pasif dönem kazanç kaybı: TRH-2010 yaşam tablosuna göre işçinin çalışma süresi ve emeklilik sonrası dönemde yaşayacağı ekonomik kayıplar da hesaplamaya dahil edilir.

Maddi tazminat, bilirkişilerce teknik olarak hesaplanır ve kusur oranı ile maluliyet oranı bu hesabı doğrudan etkiler.

Manevi tazminat, işçinin yaşadığı acı, elem ve hayat kalitesindeki düşüş için ödenen, miktarı hakimin takdirine bağlı tazminattır:

• Kazanın ciddiyeti, kalıcı etkileri, işçinin yaşı, kusur durumu ve yaşam kalitesindeki bozulma dikkate alınır.
• Bir matematiksel formülü yoktur; mahkemeler emsal kararlar ve olayın ağırlığına göre belirleme yapar.
• Ağır yaralanmalarda, sadece işçi değil; eşi, çocukları ve anne-babası da manevi tazminat talep edebilir. Bu hak, Türk Borçlar Kanunu madde 56’ya dayanır.

Bu nedenle maddi ve manevi tazminat, birlikte değerlendirilmeli ve her kalem uzman bir hukukçu ve aktüer tarafından detaylıca çalışılmalıdır.

İş Kazası Uzuv Kaybı ve Parmak Kopması Tazminatı

İş kazası uzuv kaybı, iş kazalarında en yüksek tazminatla sonuçlanan durumların başında gelir. Özellikle sanayi, inşaat ve metal işlerinde çalışanlar için parmak veya kol-bacak gibi uzuvların zarar görme riski oldukça yüksektir.

Tazminatın miktarını belirleyen en önemli unsurlar şunlardır:

• Hangi uzuv zarar gördü?
• Kayıp dominant (ağırlıklı kullandığınız) elde mi oldu?
• Kaç parmak veya uzuv etkilendi?
• Maluliyet oranı ne kadar?

Eğer kayıp, çalışanın ağırlıklı olarak kullandığı eldeyse (örneğin sağlak biri için sağ el), tazminat oranı daha yüksek hesaplanır. Çünkü bu durum, iş gücü kaybını daha doğrudan etkiler.

Parmak kopmalarında maluliyet oranları aşağıdaki şekildedir:

• Başparmak: %25-30
• İşaret Parmağı: %15-20
• Orta, Yüzük, Serçe Parmak: %5-10
• Tüm elin kaybı (bilekten): %50-60
• Kol, bacak, ayak gibi büyük uzuvların kaybı: %60-80’e kadar çıkabilir

Eğer işçi birden çok parmağını kaybettiyse, oranlar toplanarak hesaplanmaz. Balthazard Formülü adı verilen yöntemle daha gerçekçi bir oran belirlenir. Örneğin üç parmağın kaybı %10+%10+%10 = %30 değildir; Balthazard formülüyle yaklaşık %25 civarında çıkar.

Uzuv kaybı yaşayan işçi, sadece iş göremezlik tazminatı almaz. Aşağıdaki ek kalemler de hesaplamaya dahil edilir:

• Protez giderleri: Kullanılacak protezin ücreti ve belirli aralıklarla yenilenme masrafları (örneğin her 5-10 yılda bir)
• Bakıcı gideri: Günlük temel ihtiyaçlarını karşılamada zorluk yaşayan işçiler için, profesyonel ya da aile bireyi tarafından sağlanan bakım ücretleri
• Manevi tazminat: Uzuv kaybı, kişinin yaşam kalitesini, psikolojisini ve sosyal hayatını ciddi şekilde etkilediği için yüksek oranda manevi tazminata yol açar

İş kazası uzuv kaybı ve parmak kopması ile alakalı örnek tazminat hesaplama senaryosu aşağıdaki gibidir:

• İşçi: Sağ elini kullanan bir montaj işçisi
• Kaza: Sağ başparmak kopması
• Maluliyet Oranı: %30
• Maaş: 30.000 TL
• Yaş: 30

İş kazası uzuv kaybı durumunda işçi, yalnızca %30 oranında gelir kaybı için değil; ayrıca protez bedeli, bakım masrafları ve yaşadığı travma için de tazminat alabilir. Toplam tazminat miktarı çoğu zaman 1 milyon TL’nin üzerine çıkabilir.

İş kazası parmak kopması durumunda hukuki sürecin nasıl işlediği ile ilgili daha detaylı bilgi almak için yazımıza göz atın.

Ölümlü İş Kazası ve Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Ölümle sonuçlanan iş kazalarında, sadece işçi değil, onunla birlikte yaşamını sürdüren aile bireyleri de ciddi şekilde etkilenir. Bu durumda destekten yoksun kalma tazminatı devreye girer.

Destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilecekler:

• Eşi ve çocukları: Doğrudan hak sahibidir.
• Anne ve babası: Destek aldıkları ispat edilirse tazminat alabilirler.
• Nişanlısı, kardeşi: Maddi yardım alıyorsa, dava açabilir.

Tazminat, ölen işçinin gelirine göre kişi başı destek payına bölünür.

• Eş en büyük payı alır.
• Çocuklar destek süresi boyunca (18 yaşına, öğrenci ise 25 yaşına kadar) pay alır.
• Kendi harcaması düşülür; işçi hayatta olsaydı kendine de harcayacaktı.

Deskten yoksun kalma tazminatı hesaplama kriterleri ise aşağıdaki gibidir:

• Ölen işçinin giydirilmiş net geliri esas alınır. (Maaş + yol + yemek + primler dahil)
• Bu gelir, TRH-2010 yaşam tablosuna göre hesaplanan kalan ömrü boyunca elde edeceği kazanç olarak varsayılır.
• Bu kazançtan, ölenin kendine harcayacağı pay (çoğu durumda 1/3) düşülür. Geri kalan tutar, destek görenlere dağıtılır.
• Eş, çocuk, anne, baba gibi destek alanların her biri için ayrı süreler hesaplanır. Eş için ömür boyu; çocuklar için 18 yaşına (üniversitede ise 25) kadar destek süresi varsayılır.
• Tazminatın tamamı, ölen işçinin kusur oranına göre azaltılır. Örneğin %50 kusurluysa tazminatın yarısı ödenir.
• SGK’nın bağladığı ölüm geliri tazminattan mahsup edilir (düşülür). Çünkü aynı zarardan iki kez ödeme yapılmaz.
• Aile, yapılan tüm cenaze ve defin masraflarını işverenden ayrıca talep edebilir.
• Elde edilen nihai tutar, yasal faiz ve dava giderleri ile birlikte toplam tazminatı oluşturur.

İş Kazası Tazminat Faizi ve Maaş Hesaplama

Tazminat hesaplamasında yapılan en büyük hatalardan biri, sadece bordrodaki rakama bakmaktır. Oysa mahkemeler, işçinin “Gerçek” gelirine ve bu paranın yıllar içindeki değer artışına (faize) odaklanır.

Tazminat hesabı çıplak maaş üzerinden yapılmaz. Yemek, yol, prim, ikramiye ve yakacak yardımı gibi tüm yan haklar eklenerek bulunan “Giydirilmiş Ücret” kullanılır.

Eğer maaşınız bordroda düşük (asgari ücret) görünüyor ama elden para alıyorsanız endişelenmeyin. Mahkeme, meslek odalarından “Emsal Ücret Araştırması” isteyerek gerçek maaşınızı tespit eder.

Burada işçilerin lehine çok önemli detaylar vardır:

• Başlangıç Tarihi: Faiz, dava tarihinden değil, Kaza Tarihinden itibaren işlemeye başlar. Dava 5 yıl sürse bile, paranız 5 yıllık faiziyle ödenir.
• Faiz Artışı (2025): 01.06.2025 tarihine kadar yıllık %9 olan yasal faiz, bu tarihten sonra %24 olarak uygulanmaktadır.
• Ticari Faiz Hakkı: Eğer işveren bir şirketse, dava dilekçesinde talep edilmek şartıyla yasal faiz yerine daha yüksek olan Ticari Temerrüt Faizi istenebilir.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Robotu ve Tablosu (Excel)

İnternetteki birçok “iş kazası tazminat hesaplama robotu”, sadece basit bir çarpma işlemi (Maaş x Yıl x Oran) yapar. Ancak mahkemeler bu yöntemi kullanmaz. Gerçek tazminat hesabı; yaşa göre yaşam tablosu (TRH-2010), teknik faiz iskontosu ve peşin sermaye değerinin düşülmesi gibi karmaşık aktüeryal formüllerle yapılır.

Bu yüzden, size yanıltıcı robotlar sunmak yerine, bilirkişilerin kullandığı mantığa en yakın sonuçları veren Gelişmiş Excel Hesaplama Tablosunu hazırladık.

is kazası tazminat hesaplama tablosu excel

İş Kazası Şikayet ve Bildirim Süreleri

İş kazası bildirimi, kazayı takip eden 3 iş günü içinde SGK’ya yapılmalıdır. Ayrıca polis veya jandarmaya derhal bilgi verilmesi ve iş kazası tutanağı tutulması gerekir. Bu tutanak ileride açılacak davalar için en önemli delildir. Bildirim yapılmazsa, işverene idari para cezası kesilir ve SGK’nın yaptığı masraflar işverenden tahsil edilir.

İşçi isterse kazayı kendisi de SGK’ya bildirebilir. e-Devlet üzerinden veya dilekçeyle başvuru yapılabilir.

Şikayet süresi ise ayrıdır:

• Yaralanmalı iş kazalarında, 6 ay içinde savcılığa başvuru yapılmazsa ceza davası açılmaz.
• Ölüm veya ağır yaralanmalarda ise savcılık resen soruşturma başlatır, şikayet süresi aranmaz.

İş Kazası Tazminatı Zamanaşımı Süresi

İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi kural olarak 10 yıldır. Bu süre, genellikle kaza tarihinden başlar. Ancak yaralanmalı kazalarda, zamanaşımı süresi maluliyet oranının kesinleştiği rapor tarihinden itibaren başlar. Yani tedavi süreci uzunsa, süre daha geç başlayabilir.

İş kazası ceza davası açılmışsa, tazminat zamanaşımı süresi ceza zamanaşımına göre uzayabilir. Örneğin ölümlü kazalarda iş kazası ceza davası için 15 yıllık süre geçerliyse, tazminat davası da 15 yıl içinde açılabilir.

Ayrıca bazı durumlarda yaralanmanın etkisi yıllar sonra ortaya çıkabilir (örneğin zamanla ilerleyen bir sakatlık). Bu gibi “gelişen durumlar” varsa, zamanaşımı süresi yeniden başlatılabilir. Bu nedenle zaman geçti diye hakkınızdan vazgeçmeyin; mutlaka bir uzmanla görüşün.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Hakkında Yargıtay Kararları

Tazminat hesaplamasının en temel unsuru, işçinin gelirinin doğru tespit edilmesidir. Uygulamada sıkça karşılaşılan “bordroda asgari ücret gösterip, farkı elden ödeme” durumuna karşı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu net bir duruş sergilemektedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (E. 2016/21-1528, K. 2019/1169): Mahkemeler, tazminat hesabında sadece işyeri kayıtlarına veya imzalı ücret bordrolarına itibar edemez. İşçinin yaşı, kıdemi ve yaptığı işin niteliği dikkate alınarak; TÜİK ve Çevre Şehircilik Bakanlığı verilerinin yanı sıra, ilgili meslek odalarından (örneğin İnşaat Mühendisleri Odası veya Esnaf Odaları) emsal ücret araştırması yapılması zorunludur. Gerçek zararın tespiti ancak bu “gerçek ücret” üzerinden mümkündür.

Tazminat hesabında işçinin “bakiye ömrü”nün (kalan yaşam süresi) belirlenmesi teknik bir zorunluluktur. Uzun yıllar kullanılan PMF-1931 (Fransız) tablosu, Yargıtay tarafından güncelliğini yitirmiş kabul edilmektedir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi (E. 2021/8608, K. 2022/3591): Tazminat hesaplamalarında, ülkemiz koşullarına özgü ve güncel verileri içeren “TRH-2010 Ulusal Mortalite Tablosu”nun kullanılması esastır. Mahkemelerin veya bilirkişilerin eski tabloları (PMF-1931) kullanarak yaptığı hesaplamalar, Yargıtay tarafından bozma nedeni sayılmaktadır.

İş kazası hukuk sistemimizde bir “haksız fiil” olarak nitelendirilir. Bu nedenle tazminata işleyecek faizin başlangıcı, davanın bittiği veya bilirkişi raporunun çıktığı tarih değildir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (E. 1995/9-679, K. 1995/898): Cismani zararlarda (yaralanma veya ölüm), zarar olay anında doğmuş kabul edilir. Bu sebeple maddi ve manevi tazminata hükmedilirken, faizin “Kaza Tarihinden (Olay Tarihinden)” itibaren işletilmesi gerekmektedir. İskonto hesaplaması yapılırken de rapor tarihi değil, hüküm tarihine en yakın veriler dikkate alınmalıdır.

Tazminat miktarını belirleyen maluliyet oranına yapılan itirazlarda izlenmesi gereken yol, Yargıtay tarafından netleştirilmiştir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi (K. 2022/3591): SGK Yüksek Sağlık Kurulu kararı ile Adli Tıp Kurumu raporları arasında çelişki olması durumunda, mahkeme bu çelişkiyi gidermeden karar veremez. Dosya, Adli Tıp Genel Kurulu veya ilgili üst kurula gönderilerek nihai ve bağlayıcı rapor alındıktan sonra tazminat hesabı yapılmalıdır.

İş Kazası Tazminat Hesaplamasında Kullanılan Tablolar

TRH – 2010 YAŞAM TABLOSU

PMF Tablosuna Göre Ortalama Ömür

İş Kazası Tazminatı Alanların Yorumları ve Sıkça Sorulan Sorular

Sigortasız çalışan bir işçi, iş kazası geçirirse tazminat alabilir mi?

Sigortasız çalışan bir işçi, iş kazası geçirmesi halinde tazminat alma hakkına sahiptir. Yargıtay’a göre sigortasızlık, işverenin kusurudur; işçinin haklarını ortadan kaldırmaz. İşçi önce Hizmet Tespiti davası açarak çalıştığını ispat eder, ardından tazminat davası açabilir.

Kazada kısmen kusurlu olan işçi, yine de tazminat alabilir mi?

Kazada tamamen kusurlu olmayan bir işçi, kalan kusur oranı kadar tazminat alma hakkını korur. Örneğin işçinin %30 kusuru varsa, tazminat tutarının %70’i ödenir.

İşveren, masrafları karşılayacağını söyleyip şikayetçi olmamamı isterse ne yapmalıyım?

İş kazasına uğrayan bir işçi, resmi tutanak ve bildirim yapılmadığı sürece ileride hak talebinde bulunamaz. Bu nedenle sözlü beyanlara güvenmeden SGK’ya ve savcılığa bildirim yapılmalıdır.

İş kazası tazminat davası ortalama ne kadar sürer?

Bir iş kazası davası, delillerin toplanması ve bilirkişi raporlarının süresine bağlı olarak ortalama 2 ila 4 yıl içinde sonuçlanmaktadır.

Maddi durumu yetersiz olan işçi, avukata peşin ücret ödemek zorunda mıdır?

Maddi durumu yetersiz olan bir işçi, iş kazası davasında birçok avukatla dava sonunda tazminattan pay usulüyle çalışarak hak arayabilir. Peşin ödeme zorunlu değildir.

İş kazası geçiren bir işçi, bu nedenle işten çıkarılabilir mi?

İş kazası geçiren bir işçi, raporlu olduğu sürede işten çıkarılamaz. Haksız fesih durumunda işçi, işe iade ve kötü niyet tazminatı davası açabilir.

Reddi miras yapan bir aile yakını, yine de tazminat alabilir mi?

Reddi miras yapan bir kişi, destekten yoksun kalma tazminatı (veya kan parası) talep edebilir. Çünkü bu tazminat miras değil, uğranılan zararın karşılığıdır.

İş kazası, işyeri dışında (serviste veya görev sırasında) gerçekleşirse geçerli sayılır mı?

İşyeri dışında, örneğin serviste veya görevle dışarda olunması halinde meydana gelen kazalar da 5510 sayılı Kanun’a göre iş kazası sayılır.

İş kazası nedeniyle açılan dava, işçinin adli siciline işlenir mi?

İş kazası nedeniyle açılan tazminat davası, hukuk davası niteliğinde olduğu için işçinin adli siciline işlenmez ve sabıka kaydı oluşturmaz.

Yabancı uyruklu (örneğin Suriyeli veya Afgan) bir işçi iş kazası geçirirse tazminat alabilir mi?

Yabancı uyruklu bir işçi, Türkiye sınırları içinde iş kazası geçirmesi durumunda milliyeti ne olursa olsun tazminat alma hakkına sahiptir.