Ehliyet affı nedir sorusu, trafik ihlalleri nedeniyle ehliyeti alınan kişilerin yeniden sürücü belgesi edinme imkânını düzenleyen özel bir hukuki konudur. Trafik güvenliği ve bireysel haklar arasındaki denge gözetilerek hazırlanan ehliyet affı, sürücü belgelerine geçici veya kalıcı olarak el konulan kişilere belirli şartları sağlamaları hâlinde yeniden hak tanınmasına imkân verir. Bu düzenleme, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yasalaştırılıp Resmî Gazete’de yayımlandığında yürürlüğe girer.
Ehliyet Affının Tanımı ve Amacı
Ehliyet Affının Tanımı ve Amacı
Ehliyet affı nedir sorusunun hukuki karşılığı, trafik ihlali sonucu ehliyeti alınan kişilere, belirli koşullar altında sürücülük haklarının iadesini öngören bir af mekanizmasıdır. Bu düzenlemenin amacı, kamu güvenliğiyle bağdaşan sınırlar içinde, tek seferlik veya düşük riskli ihlallerin telafi edilmesini sağlamaktır. Böylece hem trafik disiplininin devamı korunur hem de sürücülerin sosyal hayata yeniden kazandırılması hedeflenir.
Araç Cinsine Göre Hız Sınırları
| Araç Cinsi | Yerleşim Yeri İçinde | Çift Yönlü Karayollarında | Bölünmüş Yollarda | Otoyollarda |
|---|---|---|---|---|
| Otomobil (M1) | 50 | 90 | 110 | 120 |
| Minibüs (M2) | 50 | 80 | 90 | 100 |
| Otobüs (M2-M3) | 50 | 80 | 90 | 100 |
| Kamyonet (N1) | 50 | 80 | 85 | 95 |
| Panelvan (N1) | 50 | 85 | 100 | 110 |
| Motosiklet (L3) | 50 | 80 | 90 | 100 |
| Motorlu bisiklet (L1–L2–L6) | 30 | 45 | 45 | Giremez |
| Tehlikeli madde taşıyan araçlar | 50 | 60 | 70 | 70 |
Hukuki Dayanak ve Yetkili Kurumlar
Ehliyet affı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunla yürürlüğe girer. Uygulama süreci, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür ve e-Devlet Kapısı üzerinden başvuru yapılabilir. İlgili düzenleme Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra geçerlilik kazanır. Başvuru usulleri, gerekli belgeler ve süre sınırlamaları bu metinde açıkça yer alır.
Ehliyete El Konulmasına Yol Açan Durumlar
Ehliyet affı, trafik güvenliğini ihlal eden bazı fiiller nedeniyle sürücü belgelerine el konulması veya iptal edilmesi sonucunda gündeme gelir. En sık karşılaşılan nedenler arasında yüksek promil seviyesinde alkollü araç kullanımı, uyuşturucu etkisinde araç kullanmak, ceza puanının 100’ü aşması, drift yapmak, yarış düzenlemek ve ağır kusurlu kazaya sebebiyet vermek yer alır. Bu tür fiiller, af kapsamına alınsa bile, kamu güvenliğini tehdit eden durumlar genellikle hariç tutulur.
Ehliyet Affı Başvuru Süreci ve Şartları
2025–2026 döneminde gündemde olan ehliyet affı için başvuru süreci, Resmî Gazete’de yayımlanacak yönetmelikle belirlenecektir. Ehliyet affı başvuru adımları, e-Devlet sistemi üzerinden yapılacak kimlik doğrulamasıyla başlayacak ve trafik tescil birimleri tarafından incelenecektir. Başvuru öncesi gerekli belgelerin tamamlanması ve ehliyet affı şartlarının yerine getirilmesi zorunludur. Şartlar arasında eğitim katılımı, psikoteknik değerlendirme ve sağlık raporu gibi hususlar yer alabilir.
Ehliyet Affı Başvuru Süreci ve Şartları
| Başvuru Aşaması | Açıklama |
|---|---|
| Resmî Düzenlemelerin Yayınlanması | Ehliyet affının yürürlüğe girmesi için ilgili yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayımlanması gerekmektedir. |
| e-Devlet Üzerinden Kimlik Doğrulama | Başvuru süreci, e-Devlet sistemine giriş yapılarak kimlik doğrulaması ile başlatılacaktır. |
| Belgelerin Hazırlanması | Sağlık raporu, psikoteknik değerlendirme, eğitim katılım belgesi gibi şartların karşılanması zorunlu olabilir. |
| Trafik Tescil Birimi İncelemesi | Başvuru, trafik tescil birimleri tarafından incelenecek ve şartları sağlayan adayların işlemleri işleme alınacaktır. |
| Sonuçlandırma | Karşılanan şartlar ve sunulan belgeler doğrultusunda ehliyetin iadesi veya yeniden düzenlenmesi sağlanabilecektir. |
Ehliyet Affından Yararlanabilecek Kişiler
Affın kapsamı, çıkarılacak kanunun metnine göre değişiklik gösterebilir. Ceza puanı nedeniyle ehliyeti geçici olarak alınan veya ilk kez alkollü araç kullanımı nedeniyle belirli süreyle ehliyetine el konulan kişiler genellikle kapsamda değerlendirilir. Buna karşılık, tekrarlı alkol veya uyuşturucu kullanımı, ölümle sonuçlanan kazalar ya da sahte belge düzenlenmesi gibi ağır ihlaller aftan yararlanamaz. Kapsamda olmayan fiiller, kamu düzeni açısından affın dışında tutulur.
Ehliyet Affı Başvuru Adımları
Ehliyet Affı Başvuru Adımları
Affın yürürlüğe girmesinin ardından, ehliyet affı başvuru işlemleri belirli bir süre içinde yapılır. Süreler genellikle 30 veya 60 gün olarak belirlenir. Başvuru sürecinde izlenmesi gereken adımlar şunlardır:
Ehliyet Affı Başvuru Adımları
Affın yürürlüğe girmesinin ardından ehliyet affı başvuruları genellikle 30–60 gün içinde yapılır. Aşağıdaki kartlarda başvuru sürecinde izlenmesi gereken temel adımlar özetlenmiştir.
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1 Başvuru Tarihini Kontrol Etme | Başvuruya ilişkin başlangıç ve bitiş tarihleri Resmî Gazete veya Emniyet Genel Müdürlüğü duyurularından kontrol edilir. |
| 2 e-Devlet Üzerinden Kimlik Doğrulama | Başvuru işlemi, e-Devlet sistemine giriş yapılarak kimlik doğrulaması ile başlatılır. |
| 3 Psikoteknik ve Sağlık Raporu | Yetkili kurumlardan psikoteknik değerlendirme ve sağlık raporu alınır; raporların güncel ve geçerli olması gerekir. |
| 4 Zorunlu Eğitimlerin Tamamlanması | Yönetmelikte öngörülen teorik veya uygulamalı eğitim programlarına katılım sağlanır ve başarıyla tamamlanır. |
| 5 Belgelerin Yüklenmesi ve Onay Süreci | Tüm belgeler sisteme yüklenir, başvuru gönderilir ve trafik tescil birimlerince yapılacak uygunluk değerlendirmesi beklenir. Olumlu sonuçlanan başvurularda sürücü belgesi iade edilir. |
Başvuru tamamlandıktan sonra sistemde uygunluk değerlendirmesi yapılır ve olumlu sonuçlanan başvurular için sürücü belgesi iade edilir.
Gerekli Belgeler ve Şartlar
Başvuru esnasında kimlik kartı, güncel fotoğraf, eğitim katılım belgesi, psikoteknik değerlendirme raporu, sağlık raporu ve varsa ödenmemiş para cezalarına ait makbuzlar talep edilir. Belgelerin eksik olması durumunda başvuru geçersiz sayılabilir. Tüm belgelerin güncel ve resmi kurum onaylı olması zorunludur.
Ceza Puanı Affı ile Ehliyet Affı Arasındaki Fark
Ceza puanı affı, sadece sürücünün sistemde birikmiş puanlarının sıfırlanması anlamına gelir. Buna karşın, ehliyet affı iptal edilen veya el konulan sürücü belgesinin iadesine imkân tanıyan daha kapsamlı bir düzenlemedir. Bu nedenle her iki kavram karıştırılmamalıdır. Ceza puanı affı idari nitelikte, ehliyet affı ise yasama organı tarafından çıkarılan kanunla uygulanır.
Ceza Puanı Affı ile Ehliyet Affı Arasındaki Fark
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Ceza Puanı Affı | Sürücünün sistemde biriken ceza puanlarının sıfırlanmasıdır. İdari niteliktedir ve sadece puan silme işlemini kapsar. |
| Ehliyet Affı | İptal edilen veya el konulan sürücü belgesinin iadesine olanak tanıyan daha kapsamlı bir düzenlemedir; kanunla yürürlüğe girer. |
| Temel Fark | Ceza puanı affı yalnızca puanları sıfırlar, ehliyet affı ise geri alma ve yeniden ehliyet kazanma sürecini içerir. İkisi karıştırılmamalıdır. |
Örnek Senaryolar: İlk İhlal, Süreli El Koyma ve Uyum Programı
İlk defa ceza puanı sınırını aşan veya bir kez alkollü araç kullandığı için ehliyetine el konulan kişilere, af yasası yürürlüğe girdiğinde eğitim ve psikoteknik programlara katılmaları hâlinde ikinci bir şans tanınabilir. Ancak tekrarlayan veya alkol düzeyi yüksek olan ihlallerde af kapsamına alınma olasılığı düşüktür. Bu kapsamda başvuru yapacak kişiler, ihlal türlerini doğru belirlemeli ve belgelerini eksiksiz sunmalıdır.
Sık Sorulan Sorular – Ehliyet Affı Nedir?
Sık Sorulan Sorular – Ehliyet Affı Nedir?
Ehliyet affı konusunda uygulamada ortaya çıkabilecek pratik durumlara ilişkin özet cevaplar aşağıda yer almaktadır. Açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır; düzenleme Resmî Gazete’de yayımlandığında ayrıntılar kesinleşir.
Başvuru Süresi Kaç Gündür?
Başvuru süresi kanunda veya duyuruda açıkça belirtilir ve genellikle sınırlıdır. Süre kaçırıldığında ehliyet iadesi için yeni bir başvuru dönemi beklenir.
Affın Kapsamı Nasıl Belirlenir?
Kapsam, kanun maddeleri ve geçici hükümlerle çizilir. Kamu güvenliğini ciddi biçimde etkileyen fiiller genellikle kapsam dışı bırakılır.
Ehliyet İadesi İçin Eğitim Zorunlu Mu?
Kanunda öngörülmesi halinde belirli eğitim programlarına katılım zorunludur. Eğitim tamamlanmadan ehliyet affı başvuru değerlendirmesi olumlu sonuçlanmaz.
Psikoteknik Ve Sağlık Raporu Hangi Durumlarda İstenir?
Riskli ihlal türlerinde sürücülük yeterliliğinin objektif değerlendirilmesi amacıyla istenir. Raporların yetkili kurumlardan ve güncel tarihli olması gerekir.
Ceza Puanı Sıfırlanırsa Ne Değişir?
Ceza puanının sıfırlanması idari bir işlemdir ve tek başına iade anlamına gelmez. Ehliyeti iptal edilenler için ayrıca af hükmü ve koşullar aranır.
Elektronik Başvuru Sırasında Hata Olursa Ne Yapılmalı?
Başvuru, e-Devlet üzerinde taslak olarak kaydedilip eksikler giderilmelidir. Teknik sorunlar için ilgili destek kanalları ve trafik tescil birimleriyle iletişim kurulabilir.
Yabancı Sürücü Belgeleri Affa Dâhil Edilir Mi?
Affın amacı ve kapsamına göre değişir. Türkiye’de işlenen ihlaller nedeniyle uygulanan işlemler kapsama alınmışsa, koşullar sağlandığında değerlendirme yapılır.
İdari Para Cezaları Affedilir Mi?
İdari para cezalarının durumu kanun metninde açıkça düzenlenir. Çoğu durumda ödeme yükümlülüğü devam eder; farklı hüküm varsa uygulanır.
Başvuru Reddedilirse Hangi Yola Başvurulur?
Reddin gerekçesi yazılı olarak incelenir ve mevzuatta öngörülen itiraz/başvuru yolları izlenir. Süreler hak düşürücü nitelikte olabilir.
Başvuru Sırasında Araç Kullanılabilir Mi?
Ehliyete el konulmuşsa araç kullanılamaz; aksine hareket ilave yaptırımlara yol açar. İade onayı verilene kadar yasak devam eder.
Affın Yürürlüğe Girdiği Nasıl Anlaşılır?
Kanun Resmî Gazete’de yayımlandığında yürürlüğe girer. Uygulama usulleri ve tarihleri ayrıca Emniyet Genel Müdürlüğü duyurularında yer alır.
Ehliyet Affı 2025–2026 İçin Belgeler Ne Zaman Hazırlanmalı?
Resmî takvim açıklanır açıklanmaz belgeler temin edilmelidir. Kimlik, eğitim sertifikası, psikoteknik ve sağlık raporu gibi evrakların güncel olması önemlidir.
