Yaya kazaları ve yayaya çarpma cezası çok araştırılmaktadır. Trafik kazası oranlamasında önemli bir yüzdeye sahiptir. Meydana gelen 10 kazadan 8 tanesi şehir merkezlerinde gerçekleşmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre meydana gelen kazaların neredeyse 4’te biri yaya kaynaklıdır. Yayaların, Karayolları Trafik Kanunu’nun 68. maddesinde belirtilen kurallara uyması zorunluluktur. KTK 68. maddede; yaya yolları, trafik ışıkları, geçitler ve geçit olmayan taşıt yollarına ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
Bu yazımızda yaya kazalarından kaynaklanan hukuki ve cezai sorumlulukları ele alacağız. Sürücü kusuru olmadan yayaya çarpma durumunu incelerken, yayaların asli kusurlu olduğu durumları da gözden geçireceğiz. Ayrıca, 2025 ve 2026 yılında geçerli olan yayaya çarpmadan kaynaklı cezaları ve veriler ile trafik kazalarında yaya kusurlarını inceleyeceğiz. Yayaların da kendi güvenliklerine dikkat etmeleri gerektiğini, özellikle yaya geçidi olmayan yerlerde yola atlamalarının büyük riskler oluşturduğunu TUİK verileri ile vurgulayacağız.
Yayaya Çarpma Cezası, Yaralama ve Ölüme Sebep Olma Suçu
Yayaya Çarpma Cezası, Yaralama ve Ölüme Sebep Olma Suçu
Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 89/1 maddesi gereğince, taksirle yaralama suçu basit bir haliyle işlendiğinde, bu eylem üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılmaktadır. Ancak, taksirle yaralama eylemi, mağdurun daha ciddi şekilde yaralanmasına neden olmuşsa, failin cezası yarı oranında arttırılacaktır.
Eğer mağdur, araç çarpması sonucunda, TCK’nın 89/3 maddesinde belirtilen ölçüde yaralanmışsa, bu durumda failin cezası daha da ağırlaşacaktır. Bu durumda, fail 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalabilir.
Bunun yanında, failin bilinçli taksirle yaralama suçunu işlemesi halinde, TCK’nın 89. maddesi uyarınca belirlenen ceza, üçte bir ile yarısı oranında arttırılabilir. Örneğin, araçla bir yaya çarparak yüzünün sürekli değişikliğine neden olan sürücü, bu eylemi bilinçli taksirle gerçekleştirdiği takdirde, 6 yıla kadar hapis cezası alabilir.
Yayaya çarpmak eylemi, yayanın ölümüne sebebiyet vermişse, failin karşılaşacağı yaptırımlar daha da ağır olacaktır. Bu durumda, TCK’nın 85. maddesi uyarınca, basit taksirle ölüme sebep olma suçunun cezası, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezasıdır. Eğer bu eylem bilinçli taksirle gerçekleşmişse, failin alacağı ceza, üçte birden yarısına kadar arttırılabilir. Sonuç olarak, yayaya çarparak ölümüne bilinçli taksirle sebep olan bir kişi, 9 yıl hapis cezası alabilir.
Yayaya Çarpma Sonucu Maddi Tazminat
Trafik kazası sonucunda yaralanan yayaların tazminat davası açarken, vücutta oluşabilecek kalıcı hasarları, kusur durumu, tazminat davası için dayanak oluşturacaktır. Tazminat davasının ilk koşulu haklılıktır. İkinci aşama ise alınacak sağlık kurulu raporunda kalıcı bir hasar tespitinin olabilmesidir.
Ölümlü yaya kazalarında ise destekten yoksun kalma tazminatı talep edilmektedir.
Trafik kazalarında maddi tazminattan aracın sigortası sorumludur. Manevi tazminatta ise araç sahibi ve sürücüsü sorumlu olacaktır. Maddi tazminatın karşılığı vücutta meydana gelen kalıcı, o sırada üzerinizde bulunan mallarının (saat, telefon) zarar görmesidir.
Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. Maddesi, zarar gören kişinin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında belirtilen limitler dahilinde doğrudan sigortacıya karşı talepte bulunabileceğini ve dava da açabileceğini belirtir. Burada, dava açılacak sigorta şirketi, kazaya sebebiyet veren sürücünün trafik veya kasko poliçesini düzenleyen sigorta şirketi olacaktır. Eğer bu sigorta şirketleri farklıysa, her iki şirkete karşı da dava açılması mümkündür.
Bir diğer önemle dikkat edilmesi gereken durum ise tazminat hesaplama sonucunda çıkan rakam trafik sigortası teminat limitlerini aşarsa devreye eğer var ise kasko girecektir. Eğer kasko yok ise artan limitler için kusurlu taraf sorumlu olacaktır.
Trafik kazalarında yayaların kusurlu olduğu hallerde, ciddi hukuk mücadelesi vermek gerekebilir. Objektif bir trafik kazası bilirkişi raporu hazırlanması için kazaya karışan tarafların ifadeleri, tanıkların beyanları ve kazaya ilişkin deliller eksiksiz bir şekilde toparlanarak değerlendirmeye alınmalıdır. Kusur oranı tespiti yapıldıktan sonra tazminat miktarı hesaplanır.
| Kusur | Tazminat | Açıklama |
|---|---|---|
| %0 | Tam Tazminat | Mağdurun kusuru olmadığından tazminatın tamamı alınır. |
| %25 – %75 | Kısmi Tazminat | Tazminat, kusur oranı kadar azaltılarak ödenir. |
| %100 | Tazminat Yok | Tam kusur durumunda tazminat hakkı doğmaz. |
Bu tabloya göre, eğer kusur oranı %0 ise mağdur olan taraf tam tazminat alır. %26 – %75 arasındaysa kısmi tazminat alırken, kusur oranı %100 ise tazminat alamaz.
Yayaya Çarpma Sonucu Manevi Tazminat
Manevi tazminat talepleri, Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 49. maddesine dayanmaktadır. Madde 49’a göre, “Haksız fiil sonucunda, bedensel, cinsel ya da ruhsal bütünlüğüne zarar verilen kişi, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanmaksızın, manevi tazminat talep edebilir.”
TBK’nın 49. maddesinin yanı sıra, yayalar aynı zamanda TBK’nın 51. maddesine dayanarak manevi tazminat talebinde bulunabilirler. Bu madde, “Kişilik haklarının haksız ihlalinden doğan zararın karşılanması amacıyla, hâkim, gerekli hallerde, zarar gören kişiye makul bir meblağ üzerinden manevi tazminat hükmünde bulunabilir.” şeklinde hükmetmektedir.
Manevi tazminatın miktarının belirlenmesinde, birçok faktör göz önüne alınmaktadır. Öncelikle, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, manevi tazminatın belirlenmesinde mağdurun acı ve ızdırap seviyesi, zararın boyutları, olayın niteliği ve tarafların sosyal ve ekonomik durumları gibi faktörler dikkate alınmaktadır.
Manevi tazminatın miktarını belirlerken, hâkimlerin takdir yetkisi bulunmaktadır. Ancak, Yargıtay’ın kararlarında da vurgulandığı gibi, bu takdir yetkisi sınırsız değildir ve hâkimin, manevi tazminat miktarını belirlerken objektif kriterlere dayanması beklenir.
Yayaya Çarpma Trafik Sigortası
Yayaya Çarpma Trafik Sigortası
Trafik kazalarında, yayaların zarar görmesi durumunda hukuki sorumluluk ve maddi tazminat yükümlülükleri, trafik sigortası kapsamında incelenir. Mevzuat uyarınca, motorlu araç sahiplerinin, zorunlu trafik sigortası yaptırmaları gerekmektedir (Karayolları Trafik Kanunu, Madde 92). Trafik sigortası, motorlu araçların kullanımı sırasında üçüncü kişilere verilen zararları karşılar.
Yaya kazalarında Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi etkin bir rol oynar. 97. maddeye göre, “Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunabileceği gibi dava da açabilir.” Mağdurun trafik sigortasından yararlanabilmesi için, zararın bir motorlu aracın kullanımından kaynaklanması gerekmektedir. Sigorta şirketi, bu durumda, mağdura tazminat ödemekle yükümlüdür (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (“SDDK”) Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları).
Yayaya Çarpma Kusur Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?
2020 yılı TUİK istatistiklerine göre yaya kusurları arasında ilk sırayı, trafik ışık ve işaretlerine uymama kuralını ihlal etmek vardır. İkinci sırada ise taşıt yolu üzerinde trafiği tehlikeye düşürücü hareketlerde bulunmak % 26 ile gelmektedir. Verilere göre yaya ihlallerini sıraladık.
Yaya Kusurları Trafik Kural İhlal Maddeleri;
| Yaya Kusuru / Trafik İhlali | İstatistik (Adet – % Oran) |
|---|---|
| Taşıt yolu üzerinden trafiği tehlikeye düşürücü hareketlerde bulunma (TCK 179) | 3.287 – %26,25 |
| Geçit ve kavşak olmayan yerlerde geçme kurallarına uymama (KTK 68/b-c) | 2.078 – %16,60 |
| Yayaya ait diğer kusurlar | 1.766 – %14,11 |
| Trafik ışık ve işaretlerine uymama (KTK 47/1-c) | 3.727 – %29,77 |
| Gece / gündüz görüşün az olduğu durumlarda çarpmayı önleyici tedbir almama | 811 – %6,48 |
| Taşıt yoluna girme | 378 – %3,02 |
| Karşıdan karşıya geçiş kurallarına uymama | 388 – %2,70 |
| Taşıt yolunda sol kenardan gitmeme | 135 – %1,08 |
Yayaların karıştığı trafik kazalarının büyük çoğunluğu yaya kusuru ile meydana gelmektedir. Sürücü hataları yayalara nispeten çok daha azdır. Trafik kazalarının en yaygın nedenlerinden biri, yayanın trafik kurallarını ihlal etmesidir. Sürücü kusuru ile yayaların karıştığı kazaların meydana gelmesi trafik kazalarında önemli bir yer tutar.
Yayaya Çarpmada Kusur Oranı Hesaplama
Yayaya çarpmada kusur oranı hesaplama; olay yeri fiziksel koşulları, kazanın gerçekleştiği zaman ve mekan, her iki tarafın davranışları, hava ve yol koşulları, trafik işaret ve levhaları gibi bir çok faktör etkilidir. Aracın ihlal ettiği trafik kuralı ve yayanın varsa kural ihlali kusur dağılımını netleştirecektir.
Her iki tarafa verilen kural ihlali kimin ne kadar kusurlu olduğunu belirlemek için kullanılır. Örneğin yaya Trafik ışık ve levhalara uymama kuralını ihlal etmiştir. Araç ise hız ihlali yapmıştır. Yaya asli kusurlu, araç sürücüsü ise tali kusurludur. Bu kazada kusur dağılımı % 75’e, % 25 olarak hesap edilir.
Sürücü Kusuru Olmadan Yayaya Çarpma
Yayaların tam kusurlu olduğu yerlerde sürücü kusuru olmadığından bahsedebiliriz. Yaya geçidi, trafik ışıkları, alt geçit, üst geçit olmayan noktalarda yoldan geçecek yayalar birinci derece sorumludur. Araçlara ait olan bir alana giriş yaptıkları için kaza meydana gelmemesi için tedbir alıp güvenli bir şekilde hareket etmelidirler. Böyle durumlarda sürücüye sadece hızdan veya dikkat ve özen yükümlülüğüne uymamaktan kusur verilebilir.
Trafik Kazalarında Yaya Kusurları
Yaya kusurları, yayaların trafik kurallarını ihlal etmesinden kaynaklanır. Örneğin, yaya geçidi olmayan bir yerde kontrolsüz bir şekilde karşıya geçmeye çalışmak, kırmızı ışık ihlali yapmak kusur olarak değerlendirilir. Yayaların trafik kazasında kusurlu olduğu diğer bir durum ise dikkatsizlik ve tedbirsizlik halleridir. Özellikle cep telefonu kullanma, müzik dinleme gibi dikkat dağıtıcı aktiviteler yayaların trafik kurallarını takip etmesini zorlaştırır. Bu da kazalara davetiye çıkarır.
Yayanın Asli Kusurlu Olduğu Haller
Trafik hukukunda genel kabul gören “yaya her zaman haklıdır” ilkesi mutlak değildir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yargıtay içtihatlarına göre; sürücünün tüm tedbirleri almasına rağmen kazanın önüne geçemediği durumlarda yaya asli kusurlu (tam kusurlu) kabul edilir.
Adli Tıp Kurumu raporlarında yayanın %100 kusurlu sayıldığı temel haller şunlardır:
- Kırmızı Işık İhlali (KTK 68/1-a)
- Otoyol ve Yasaklı Alanlara Girmek (KTK 68/1-c)
- 100 Metre Kuralına Uymamak (KTK 68/1-b-2)
- Görüş Alanı Dışından Aniden Çıkmak (KTK 68)
- Taşıt Yolunda Yürümek (KTK 68/1-b-1)
Belirtilen bu ihlallerin detayları ve hukuki değerlendirmesi aşağıdadır:
Kırmızı Işık İhlali
Sinyalize kavşaklarda veya yaya geçitlerinde, yayalar için “kırmızı ışık” yanmasına rağmen yola inilmesi durumudur. Bu halde sürücüye yeşil ışık yandığı için geçiş hakkı araçtadır ve kuralı ihlal eden yaya kazanın tek sorumlusu sayılır.
Otoyol ve Yasaklı Alanlara Girmek
Yaya girişinin levhalarla ve tel örgülerle kesin olarak yasaklandığı otoyollarda (otoban), tünellerde veya köprülü kavşaklarda yürümek asli kusurdur. Bu yollar “erişime kontrollü karayolu” statüsünde olduğundan, sürücülerin karşısına yaya çıkmasını bekleme yükümlülüğü bulunmamaktadır.
100 Metre Kuralına Uymamak
Yayanın karşıya geçmek istediği noktanın 100 metre yakınında yaya geçidi, okul geçidi, üst geçit veya alt geçit bulunuyorsa, yaya buraları kullanmak zorundadır. Bu güvenli alanlar yerine araç trafiğinin aktığı yolun ortasından geçmeye çalışmak, yayayı asli kusurlu duruma düşürür.
Görüş Alanı Dışından Aniden Çıkmak
Park halindeki araçların arasından, bir otobüsün önünden/arkasından veya sürücünün görüş açısının kapalı olduğu “kör nokta”lardan yola fırlamak; sürücünün “reaksiyon ve fren mesafesi” hakkını elinden alır. Bu tür “kaçınılmazlık” durumlarında kusur tamamen yayaya verilir.
Taşıt Yolunda Yürümek
Yol kenarında yaya kaldırımı veya banket bulunmasına rağmen, yayanın haklı bir neden olmaksızın araçların seyrettiği şeridin içinden yürümesi asli kusur sebebidir. Yayalar, kaldırımı kullanmak; kaldırım yoksa gidiş yönüne göre sol banketten yürümek zorundadır.
Yayanın %100 asli kusurlu bulunduğu hallerde, sürücü “kusursuz sorumluluk” ilkesinden kurtulur. Bu durumda yaya veya yakınları sigorta şirketinden tazminat talep edemeyeceği gibi; araçta meydana gelen maddi hasarı (ayna kırılması, kaporta hasarı vb.) ödemekle yükümlü hale gelebilirler.
Yayanın Tali Kusurlu Olduğu Haller
Trafik kazasında sürücünün asli kusurlu (tam hatalı) olduğu durumlarda, yayanın kural ihlalleriyle kazanın oluşumuna katkı sağlaması “Tali Kusur” olarak tanımlanır. Türk hukukunda yayanın tazminat miktarını doğrudan düşüren tali kusur halleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 68. maddesinde belirlenmiştir.
Yaya, aşağıdaki ihlallerden birini gerçekleştirdiğinde kazada tali kusurlu kabul edilir:
- Ters İstikametten Yürüme (KTK 68/1-a-3)
- Yakın Geçidi Kullanmama (KTK 68/1-b)
- Taşıt Yolunu İşgal Etme (KTK 68/1-a-1)
- Görünürlük Tedbiri Almama
- Tehlikeli Davranış (KTK 68/1-c)
Bu ihlallerin kapsamı ve açıklamaları şöyledir:
Ters İstikametten Yürüme (KTK 68/1-a-3)
Yaya yolu bulunmayan karayollarında, araç trafiğine karşı (sol banketten) yürümeyip, araçlarla aynı yönde (sağdan) yürümek.
Yakın Geçidi Kullanmama (KTK 68/1-b)
100 metre mesafe içerisinde yaya geçidi veya kavşak bulunmasına rağmen, bu güvenli alanlar yerine taşıt yolunun rastgele bir noktasından karşıya geçmek.
Taşıt Yolunu İşgal Etme (KTK 68/1-a-1)
Taşıt yolunun kenarından yürümek yerine, şeridin içine girerek araç trafiğini tehlikeye düşürecek şekilde yolun büyük kısmını kaplamak.
Görünürlük Tedbiri Almama
Gece veya görüşün düşük olduğu hallerde, sürücüler tarafından fark edilmeyi sağlayacak açık renkli kıyafet giymemek veya ışık/yansıtıcı bulundurmamak.
Tehlikeli Davranış (KTK 68/1-c)
Taşıt yoluna aniden fırlamak, araçların seyir güvenliğini bozacak şekilde yolda duraklamak veya oyalanmak.
Yayanın Yola Atlaması
Yayanın yola atlaması, trafikte karşılaşılan tehlikelerden birisidir. Yola kontrolsüz çıkmak asli ve tam kusur olarak kabul edilir. Yola atlamak, hem yaya hem de sürücü için risk oluşturur ve ciddi yaralanmalara neden olabilir. Yayanın yola atlaması durumu, sürücü kusurunun olmadığı, tamamen yayanın sorumluluğunda gerçekleşen bir olaydır. Bu nedenle, sürücüye herhangi bir cezai yaptırım uygulanmaz.
Yayaların trafik kurallarına uygun hareket etmeleri ve yola atlamadan önce trafiği dikkatlice kontrol etmeleri yasal bir zorunluluktur. Sadece sürücülerin değil, yayaların da trafik güvenliğine katkı sağlamaları gerekmektedir. Unutmayalım ki trafikte tüm kullanıcılar için güvenli bir ortam oluşturmak hepimizin sorumluluğundadır.
Yaya Geçidi Olmayan Yerde Yayaya Çarpmak
Yaya geçidi olmayan yerde yayaya çarpmak, trafik hukukunda yayanın asli kusurlu, sürücünün ise en fazla tali kusurlu kabul edildiği bir kaza türüdür. Kanun koyucu, taşıt yollarını araç trafiğine tahsis etmiş olup, yaya geçidi bulunmayan noktalarda geçiş üstünlüğünü kesin olarak araçlara vermiştir. Bu alanlarda yola çıkan yaya, dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal ettiği için kazanın oluşumunda %100 (tam) kusurlu sayılır. Sürücüler ise yalnızca hız sınırını aşmak veya yola gereken dikkati vermemek gibi durumlarda tali kusurlu bulunur. Yaya geçitlerinde ise bu kuralın tam tersi işler; yaya haklı, sürücü asli kusurludur.
2026 Yılı Yaya ve Sürücü İhlal Cezaları
| İhlal Konusu (Madde) | Ceza Tutarı | Puan |
|---|---|---|
| Kavşaklarda yayaya yol vermemek (Madde 74/a) |
5.662 TL | 20 |
| Yaya/Okul geçidinde durmamak (Madde 74/b) |
5.662 TL | 20 |
| Dönüşlerde yayaya yol vermemek (Madde 53/2-a) |
2.719 TL | 20 |
| Engelli yayaya yardımcı olmamak (Madde 77/1-b) |
1.246 TL | 15 |
| Yayaların taşıt yolunda yürümesi (Madde 68/1-a) |
1.246 TL | – |
| Yayaların kırmızı ışıkta geçmesi (Madde 68/1-b) |
1.246 TL | – |
| Yaya yolunu saygısızca kullanma (Madde 68/1-c) |
1.246 TL | – |
Arabayla Yayaya Çarpmanın Cezası 2026
Yayaya çarpma cezası sürücüye yaya geçidi ihlali yaptığı durumlarda yazılır. Kazanın şekline göre yazılacak ceza da değişiklik göstermektedir. Örneğin sürücünün kırmızı ışık ihlali yaptığı durumlarda Karayolları Trafik Kanunu madde 47 1-b bendinde düzenlenmiştir. 2026 yılında kırmızı ışıkta geçmenin cezası 2.719 TL’dir. Yaya geçidinde ya da yayaların geçiş önceliği olduğu durumlarda sürücü yol verme zorunluluğunu ihlal ederse, 5.662 TL tutarında bir idari para cezasına çarptırılır. Ceza, 15 gün içerisinde ödenirse, yüzde 25 indirim uygulanmaktadır. Ayrıca, sürücülerin ehliyetlerine de 20 ceza puanı işlenmektedir.
| Yaptırım Türü | Açıklama |
|---|---|
| Para Cezası | Sürücülere, yayaya çarptıkları anda ilgili yılın güncel **idari para cezası** uygulanır. Ceza, kural ihlalinin türüne göre değişir. |
| Ceza Puanı | Geçiş önceliğinin yayalara ait olduğu yerlerde yayaya yol vermeyen veya çarpmaya sebep olan sürücülerin ehliyetine **20 ceza puanı** işlenir. |
| Hapis Cezası | Kusur durumuna göre sürücü, **taksirle yaralama** veya **taksirle ölüme sebebiyet verme** suçlarından yargılanabilir. Bu durumda para cezası yerine adli ceza süreci işler. |
| Tazminat Sorumluluğu | Mağdurlar ve yakınları tarafından **maddi ve manevi tazminat** talepleriyle karşılaşılması mümkündür. Maddi tazminatın sorumlusu çoğu durumda trafik sigortasıdır. |
2025 yılında yayalara yol vermeme cezası, bir önceki yıl olan 2024’ye göre % 100 seviyelerinde bir artış göstermiştir.
Cezaların Sorgulanması ve Ödenmesi
Trafik cezalarıyla ilgili bilgi almak için, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün “Araç Plakasına Yazılan Ceza Sorgulama” hizmetinden faydalanılabilir. Bu hizmete, E-Devlet üzerinden ulaşılabilir. Unutulmamalıdır ki, ödenmeyen bir trafik cezası her ay yüzde 5 oranında gecikme zammına tabi tutulur.
Trafik cezası ödemeleri, mobil bankacılık uygulamaları, anlaşmalı banka şubeleri, internet bankacılığı, E-Devlet veya İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden gerçekleştirilebilir.
İlginizi Çekebilir: Aracınızla seyir halindeyken karşılaşabileceğiniz diğer riskler, radar limitleri ve güncel ceza puanları için hazırladığımız 2026 Trafik Cezaları Tam Listesi başlıklı rehberimizi inceleyerek önlem alabilirsiniz.
Yayalara Yol Vermeme Cezası Kime Yazılır?
Yayalara yol vermeme, ciddi bir trafik kural ihlali olup, bu ihlalin cezai yaptırımı mevcuttur. Yaya geçidi kullanımı ve yayaların geçiş hakkı konusundaki kural ihlalleri, ilgili trafik mevzuatında net bir şekilde belirlenmiştir. Bu bağlamda, yayalara yol vermeme cezası, araç sürücüsüne yazılır. Araç kiralık olsa bile, kiralayan kişi yerine aracı kullanmakta olan sürücü, kural ihlalinin sorumlusu olur ve ceza da bu kişiye yazılır.
Yaya Geçidinde Araçların Durması Zorunlu mu?
Yaya geçidi, yayaların yolun bir tarafından diğerine güvenli bir şekilde geçiş yapmalarını sağlamak için belirlenmiş alanlardır. Yaya geçitleri genel olarak iki tipe ayrılır: sinyalizasyonlu ve sinyalizasyonsuz yaya geçitleri.
Sinyalizasyonlu yaya geçitlerinde, hem yayalar hem de araç sürücüleri, trafik ışıklarına uymakla yükümlüdürler. Diğer yandan, sinyalizasyonsuz yaya geçitlerinde, araç sürücülerinin durarak ya da hızlarını düşürerek yayalara geçiş hakkını vermesi zorunludur.
Yayaya Çarptım Şikayetçi Oldu
Trafik kazaları adli vakalardır. Yayanın şikayetçi olabileceği gibi sürücü de şikayetçi olabilir. Şikayet ilgili karakol tarafından kayıt altına alınır. Trafik kazasına ilişkin dosya kolluk kuvvetleri tarafından toparlanır. Son olarak savcılık makamı dosyayı inceler ve şikayetleri değerlendirir. Eğer kazada bedeni hasar yok ise Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verilir. Kazada yaralanma veya ölüm meydana gelmişse kaza davaya dönüşür.
Yaya Geçidi Olmayan Yerde Yayaya Çarpmak Yargıtay Kararı
Yaya geçidi bulunmayan alanlarda meydana gelen kazalarda Yargıtay içtihadı kesindir: Geçiş üstünlüğü araçlardadır. Bu bölgelerde yola kontrolsüz çıkan yaya, kazanın asli sebebi sayılır. Sürücü; hız limitlerine uyuyor ve “önlenebilirlik” sınırları dışında (örneğin; gece vakti, koyu giysili yaya, aniden yola fırlama) bir durumla karşılaşıyorsa ceza almaz (Beraat). Ancak sürücü hız ihlali yapıyorsa, yaya asli kusurlu olsa dahi sürücü tali kusurlu sayılır.
Yaya Geçidi Olmayan Yerde Kaza (Sürücü Beraat Kararı)
- Olayın Özeti: Yaya geçidi ve aydınlatmanın bulunmadığı otoyol kesiminde, gece vakti koyu renk kıyafetle aniden yola fırlayan yayaya, yasal hız sınırında seyreden sürücü çarpmıştır.
- Yargıtay Kararı: Sürücünün görüş mesafesi dışında kalan ve aniden şeride giren yayaya karşı alabileceği bir fren tedbiri bulunmamaktadır. Yaya, can güvenliğini hiçe sayarak KTK 68. maddeyi ihlal etmiş ve Tam Kusurlu davranmıştır. Sürücünün kusuru bulunmadığından beraatine hükmedilmiştir.
- Karar Künyesi: Yargıtay 12. Ceza Dairesi, Esas: 2013/1844, Karar: 2014/1586
Yaya Geçidi Olmayan Yerde Kaza (Sürücü Tali Kusurlu)
- Olayın Özeti: Yaya geçidi olmayan yerde karşıya geçen yayaya, meskun mahal hız sınırının (50 km/s) üzerinde (75 km/s) seyreden araç çarpmıştır.
- Yargıtay Kararı: Yaya, geçiş hakkı olmayan yerde yola girdiği için Asli Kusurludur. Ancak sürücü, hız limitini aşarak “aracın hızını yol şartlarına uydurma” (KTK 52/1-b) kuralını ihlal etmiştir. Hız ihlali olmasa kaza önlenebilirdi veya sonuçları hafifleyebilirdi. Bu nedenle sürücü Tali Kusurlu olarak cezalandırılmalıdır.
- Karar Künyesi: Yargıtay 12. Ceza Dairesi, Esas: 2020/2156, Karar: 2021/489
Yaya Geçidinde Yayaya Çarpmak Yargıtay Kararı
Yaya geçitleri ve okul geçitlerinde geçiş üstünlüğü kayıtsız şartsız yayadadır. Sürücü, yaya geçidine yaklaşırken yaya olsun veya olmasın hızını azaltmak (KTK 74) zorundadır. Bu alanlarda gerçekleşen kazalarda sürücü, yayanın dikkatsizliğini öne sürerek sorumluluktan kurtulamaz.
Yaya Geçidinde Mutlak Kusur (Sürücü Asli Kusurlu)
- Olayın Özeti: Okul geçidine yaklaşırken hızını azaltmayan sürücü, dalgınlıkla yola inen öğrenciye çarpmıştır.
- Yargıtay Kararı: Yaya geçitlerinde “Güven İlkesi” sürücüler için geçerli değildir. Sürücü, her an bir yayanın çıkabileceğini öngörerek durabilecek hızda seyretmelidir. KTK 74. madde ihlali nedeniyle sürücü Asli (Tam) Kusurlu, yaya ise kusursuzdur.
- Karar Künyesi: Yargıtay 12. Ceza Dairesi, Esas: 2019/3312, Karar: 2021/6355
Yaya Kırmızı Işıkta Geçse Bile (Müterafik Kusur)
- Olayın Özeti: Sinyalize yaya geçidinde yayalara kırmızı ışık yanarken yola giren kişiye, hız sınırını aşarak gelen araç çarpmıştır.
- Yargıtay Kararı: Yaya kırmızı ışıkta geçtiği için Asli Kusurludur. Ancak sürücünün “yeşil ışık bana yanıyor” diyerek hız sınırını aşma hakkı yoktur. Sürücü, aşırı hız ve yetersiz dikkat nedeniyle kazanın şiddetini artırdığından Tali Kusurlu sayılır ve ceza alır.
- Karar Künyesi: Yargıtay 12. Ceza Dairesi, Esas: 2019/12438, Karar: 2022/218
Trafik Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Dilekçesi Oluşturucu
Bu interaktif form, trafik kazası sonrası maddi ve manevi tazminat talebi dilekçesi hazırlamak için oluşturulmuştur. Bilgilerinizi girin, metni otomatik oluşturun, kopyalayın veya PDF/DOCX olarak indirin.
Oluşturulan Dilekçe:
Yaya Çarparsam Ne Olur?
Bir yayaya çarptığınızda olayın niteliğine göre adli ve idari işlem yapılır. Yaralanma varsa “taksirle yaralama” kapsamında soruşturma açılabilir. Sürücü, mağdurun tedavi giderleri ve diğer zararlarını karşılamakla yükümlüdür.
Yaya Her Zaman Haklı mıdır?
Yayalar çoğu durumda korunması gereken taraf olsa da her zaman tamamen haklı değildir. Kırmızı ışıkta geçmek, aniden yola çıkmak veya kurallara aykırı davranmak yayaya da kusur yüklenmesine neden olabilir.
Yayaya Çarpma ve Hasar Kaydı
Sürücünün yayaya çarptığı durumlarda kusur değerlendirmesi yapılır. Kazada sürücü suçlu ise aracını kendisi yaptıracaktır. Karşı taraf kusurlu ise kazaya sebebiyet veren yaya araçta oluşan maddi hasarı, araç değer kaybı ve araç mahrumiyet bedelini karşılamak zorundadır. Kaza yapan aracın kasko poliçesi var ise bu zararlar kasko tarafından karşılanır ve araca hasar kaydı girilir.
Yaya Kazaları Sonucu Zararların Karşılanması
Yayaların karıştığı kazalarda 3 farklı zarar meydana gelmektedir. Araca, yayaya ve çevreye (bariyer, refüj, trafik işaretleri) zarar verilmektedir. Kaza sonrası oluşan hasar kusurlu tarafın sorumluluğundadır. Yayada meydana gelen bedeni hasar haklılığı kadar aracın trafik sigortası tarafından karşılanacaktır.
Kırmızı Işıkta Yayaya Çarpma Cezası
Kırmızı ışıkta geçen sürücüye karayolları trafik kanunun 47. maddesi 1/b bendine göre 2026 yılında 2.719 TL idari yaptırım cezası uygulanır. Ayrıca sürücünün ehliyetinden 20 ceza puanı kesilir. Işık ihlali yapan sürücü trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu işlemiştir. Yayanın şikayetçi olması durumunda ceza yargılaması yapılabilmektir.
Alkollü Yayaya Çarpma Cezası
Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi, alkollü araç kullanmanın yasak olduğunu açıkça ifade edilmiştir. KTK 188. madde ise alkollü trafik kazasının sonucunda uygulanacak yaptırımlar düzenlenir. 188. maddeye göre alkollü bir şekilde trafik kazası sonucu yaralanma veya ölüme neden olunması durumunda, sürücünün hapis cezasıyla karşılaşabileceğini belirtir. Alkollü trafik kazası sonucu, sürücünün ehliyetine de el konulur. Alkollü araç kullanma cezası 2026 yılı itibariyle 11.629 TL uygulanır.
Yayaya Çarpma Ölümlü Cezası
TCK md. 85/1 uyarınca, yayaya çarparak ölümüne neden olan sürücüye 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası verilir. Kaza “bilinçli taksir” ile işlenmişse ceza artırılır. Ayrıca KTK md. 118/5 gereğince, asli kusurlu olarak ölümlü kazaya karışan sürücünün ehliyetine 1 yıl süreyle el konulur.
Sık Sorulan Sorular- Yaya Kazaları ve Yayaya Çarpma Cezası
Sık Sorulan Sorular ile Yaya Kazaları ve Yayaya Çarpma Cezası
Yaya kazaları ve sürücü sorumluluğu, trafik hukukunun en hassas konularından biridir. Aşağıda, sürücülerin ve yayaların en çok merak ettiği sorulara kısa ve anlaşılır açıklamalarla yer verilmiştir. Bu bölüm, trafik güvenliği konusunda doğru bilgilenmeyi amaçlamaktadır.