Kazazede Hakları – İş Göremezlik Tazminatı: Geçici iş göremezlik: Tedavi süresince çalışamadığınız günlerin gelir kaybıdır. SGK günlük kazancın 2/3’ünü ödenek olarak öder; iş kazasında prim günü şartı aranmaz. Sürekli iş göremezlik: En az %10 maluliyet oranında kalıcı sakatlık tespit edilmeli; SGK maluliyet oranına göre aylık gelir bağlar. Hesaplama: Bakiye Ömür x Yıllık Net Kazanc x Maluliyet Oranı – Kusur Indirimi – Peşin Sermaye Değeri. TRH-2010 yaşam tablosu ve %1,8 iskonto oranı kullanılır. Kusurlu taraftan fark tazminatı talep edilir.
Trafik kazası veya iş kazası sonrası yaralanan kişiler iki tür iş göremezlik tazminatına hak kazanır: tedavi süresince çalışamadığı günlerin gelir kaybını karşılayan geçici iş göremezlik ve kalıcı sakatlık nedeniyle ömür boyu gelir kaybını karşılayan sürekli iş göremezlik. Her ikisinde de SGK belirli ödemeler yapar; ancak SGK ödemesi gerçek zararı karşılamaz. Aradaki fark, kusurlu taraftan veya sigorta şirketinden tazminat olarak talep edilir.
Bu rehberde, kazazede hakları çerçevesinde geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatının nasıl hesaplandığı, SGK ödeneği ile farkı, hesaplama parametreleri, tazminat kalemleri, adım adım başvuru süreci ve zamanaşımı detaylı olarak ele alınmaktadır.
Neden Bu Rehber Önemlidir? Bu içerik, aktüerya hesaplama, trafik ve iş kazası tazminatı alanında 13 yıllık deneyime sahip Av. Cuma Ali Koç tarafından, TBK, KTK, 5510 sayılı SGK Kanunu, TRH-2010 yaşam tablosu ve 2026 güncel Yargıtay içtihatları çerçevesinde hazırlanmıştır. Av. Cuma Ali Koç, Aktüerya Hesaplama Uzmanı olarak bu hesaplamaları bizzat yapmaktadır.
Geçici ve Sürekli İş Göremezlik: Kapsamlı Karşılaştırma
| Kriter | Geçici İş Göremezlik | Sürekli İş Göremezlik |
|---|---|---|
| Tanım | Tedavi süresince çalışamama | Kalıcı sakatlık nedeniyle ömür boyu güç kaybı |
| Süre | Istirahat raporu süresi (günler/haftalar) | Hayat boyu (aktif + pasif dönem) |
| SGK ödeneği | Günlük kazancın 2/3’ü | Maluliyet oranına göre aylık gelir (%10+ için) |
| Maluliyet şartı | Gerekmez | En az %10 maluliyet raporu gerekir |
| Prim günü şartı (iş kazası) | Yok (ilk günden itibaren) | Yok (ilk günden itibaren) |
| Prim günü şartı (hastalık) | Son 1 yılda 90 gün prim | Uygulanmaz |
| Hesaplama | Günlük brüt kazanc / 30 x 2/3 x gün sayısı | Bakiye ömür x yıllık net kazanc x maluliyet oranı |
| Kimden talep edilir? | SGK + kusurlu taraf / sigorta | SGK geliri + kusurlu taraftan fark (PSD mahsup edilir) |
Önemli Fark: SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri, gerçek zararın tamamını karşılamaz. Aradaki fark (bakiye zarar), kusurlu taraftan veya sigorta şirketinden tazminat olarak talep edilir. SGK ödemesini tam güvence sanmak en sık yapılan hatadır.
Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Hesaplama Parametreleri
Aktüerya hesaplamasında kullanılan 9 temel parametre:
| Hesaplama Parametresi | Açıklama |
|---|---|
| Maluliyet oranı (%) | SGK Sağlık Kurulu veya Adli Tıp Kurumu raporu ile belirlenir |
| Yaş (kaza tarihindeki) | Bakiye ömür TRH-2010 Yaşam Tablosundan hesaplanır |
| Net kazanc (ücret) | Kaza öncesi son 12 aylık SGK kaydındaki brüt/net ücret |
| Aktif dönem | Kaza tarihinden 60 yaşına kadar (gerçek ücret üzerinden) |
| Pasif dönem | 60 yaşından bakiye ömrün sonuna kadar (asgari ücret üzerinden) |
| Kusur oranı | Tazminat, kusurlu tarafın kusuru nispetinde hesaplanır |
| Peşin sermaye değeri (PSD) | SGK’nın bağladığı gelirin toplam değeri; tazminattan mahsup edilir |
| İskonto oranı | %1,8 (TRH-2010 tablosuyla birlikte kullanılır) |
| Progresif rant formülü | Yargıtay içtihadıyla benimsenen hesaplama yöntemi |
Kazazedenin Tüm Tazminat Hakları
Kazazedenin Tüm Tazminat Hakları
| Tazminat Kalemi | Açıklama | Kimden? |
|---|---|---|
| Geçici iş göremezlik | Istirahat süresindeki gelir kaybı | SGK (ödenek) + fark kusurlu taraftan |
| Sürekli iş göremezlik | Kalıcı sakatlık nedeniyle ömür boyu gelir kaybı | SGK (gelir) + fark kusurlu taraftan |
| Tedavi giderleri | Hastane, ameliyat, ilaç, protez, rehabilitasyon | Sigorta + kusurlu taraf |
| Bakıcı giderleri | Sürekli bakıma muhtaç kalma durumunda | Kusurlu taraf |
| Manevi tazminat | Acı, elem, keder, psikolojik travma | Kusurlu taraf (dava yolu) |
| Destekten yoksun kalma | Ölüm halinde yakınların gelir kaybı | Sigorta + kusurlu taraf |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Kariyer kaybı, meslek değiştirme zorunluluğu | Kusurlu taraf |
Adım Adım Başvuru Süreci
| Adım | Yapılacak İşlem | Süre / Not |
|---|---|---|
| 1 | Kaza sonrası tedaviyi tamamlayın | Tedavi bitmeden maluliyet raporu almayın (genellikle 6–12 ay) |
| 2 | SGK’ya iş kazası bildirimi (işveren veya kişi) | 3 iş günü / trafik kazasında polis tutanağı yeterli |
| 3 | Geçici iş göremezlik ödeneği için SGK’ya başvurun | Istirahat raporu ile otomatik başlar |
| 4 | Maluliyet raporu alın (tedavi sonrası) | SGK Sağlık Kurulu veya tam teşekküllü devlet hastanesi |
| 5 | Maluliyet oranına itiraz (gerekirse) | SGK → Yüksek Sağlık Kurulu → Adli Tıp 3. Ihtisas |
| 6 | Aktüerya hesaplaması yaptırın | Gerçek zararı teknik olarak tespit edin |
| 7 | Kusurlu tarafa / sigortaya yazılı başvuru | Trafik kazası: ZMSS sigortacıya (15 gün) |
| 8 | Sigorta Tahkim veya mahkemede dava açın | Tahkim 3–6 ay / Mahkeme 1–3 yıl |
Kritik Uyarı: Tedavi bitmeden (genellikle 6–12 ay) maluliyet raporu almayın; erken alınan raporda oran düşük çıkabilir. Maluliyet oranı tazminatı doğrudan etkiler: %20 maluliyet ile %40 maluliyet arasında tazminat farkı milyonlarca lira olabilir.
Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme
| Kaza Türü | Zamanaşımı | Görevli Mahkeme |
|---|---|---|
| Trafik kazası (sigortaya) | 2 yıl (KTK m.109) | Asliye Ticaret / Sigorta Tahkim |
| Trafik kazası (kişilere) | 2 yıl (cezai: 8 yıla kadar) | Asliye Hukuk |
| İş kazası (işverene) | 10 yıl (TBK m.146) | Iş Mahkemesi |
| İş kazası (SGK rücü) | 10 yıl | Iş Mahkemesi |
| Scooter kazası | 2 yıl (cezai: 8 yıl) | Asliye Hukuk / Tüketici |
Sık Sorulan Sorular
Geçici iş göremezlik tazminatı nasıl hesaplanır?
SGK, günlük brüt kazancın 2/3’ünü ödenek olarak öder: Formül = Brüt Aylık Kazanc / 30 x 2/3 x istirahat gün sayısı. Iş kazasında prim günü şartı aranmaz, ilk günden itibaren ödenek başlar. SGK ödeneği gerçek gelir kaybının altında kalırsa fark kusurlu taraftan talep edilir.
Sürekli iş göremezlik tazminatı nasıl hesaplanır?
Temel formül: (Bakiye Ömür x Yıllık Net Kazanc x Maluliyet Oranı) – Kusur Indirimi – Peşin Sermaye Değeri. TRH-2010 yaşam tablosu ve %1,8 iskonto oranı kullanılır. Aktif dönem (60 yaşa kadar) gerçek ücretle, pasif dönem asgari ücretle hesaplanır. Av. Cuma Ali Koç, aktüerya hesaplama uzmanı olarak bu hesaplamaları bizzat yapmaktadır.
Maluliyet oranı en az kaç olmalı?
SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri bağlaması için maluliyet oranı en az %10 olmalıdır. Ancak %10’un altında bile kusurlu taraftan tazminat talep hakkı devam eder; yalnızca SGK gelir bağlamaz.
Peşin sermaye değeri (PSD) nedir?
SGK’nın kazazedeye bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin toplam değeridir. Tazminat hesaplamasında bu tutar mahsup edilir; yani kusurlu taraf yalnızca gerçek zarar ile SGK ödemesi arasındaki farkı öder. Sebepsiz zenginleşmeyi önlemek için uygulanır.
Maluliyet oranına itiraz edebilir miyim?
Evet. SGK Sağlık Kurulu kararına önce Yüksek Sağlık Kurulu’na, sonra Adli Tıp 3. Ihtisas Kurulu’na, çelişki halinde Adli Tıp Genel Kurulu’na itiraz edilebilir. Maluliyet oranı tazminatı doğrudan etkiler; 5 puanlık fark yüzbinlerce lira değişikliğe yol açabilir.
Çalışmayan (ev hanımı, öğrenci) kişi tazminat alabilir mi?
Evet. Çalışmayan kişilerin tazminatı asgari ücret üzerinden hesaplanır. Ev hanımı, öğrenci veya işsiz olmanız tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz. Yargıtay içtihatları bu yöndedir.
Trafik kazasında iş göremezlik tazminatı sigortadan alınır mı?
Geçici iş göremezlik ödenekleri sigorta şirketinin sorumluluk alanındadır. Karşı tarafın ZMSS sigortacısından veya Sigorta Tahkim Komisyonundan talep edilebilir. Sürekli iş göremezlik tazminatı ise dava yoluyla kusurlu taraftan veya sigortadan alınır.
Iş kazasında işverenin sorumluluğu nedir?
Işveren, 6331 sayılı Iş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği tüm güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdür. Işverenin ihmalinden kaynaklanan kazalarda, SGK’nın karşılamadığı bakiye zarar işverenden tazminat olarak talep edilir. SGK ayrıca işverene rücü eder.
Tedavi bitmeden dava açılabilir mi?
Evet, belirsiz alacak davası olarak açılabilir. Ancak maluliyet raporu tedavi tamamlandıktan sonra alınmalıdır. Erken alınan raporda oran düşük çıkabilir ve tazminatınızı olumsuz etkiler. Genellikle 6–12 ay beklenmesi tavsiye edilir.
Aktüerya hesaplaması neden önemlidir?
Iş göremezlik tazminatı hesaplaması, hukuk ve matematiğin en karmaşık kesişim noktalarından biridir. Bakiye ömür, yıllık kazanc artışı, iskonto oranı, progresif rant formülü gibi onlarca değişken içerir. Aktüerya hesaplaması yapılmayan dosyalarda tazminat 2–5 kat düşük kalabilir.
Av. Cuma Ali Koç
Arabulucu | Aktüerya Hesaplama Uzmanı (iş kazası tazminat hesaplama, trafik kazası tazminat hesaplama, araç değer kaybı hesaplama) | Sigorta Hukuku Uzmanı | Trafik Kazası Hukuku, Kusur Değerlendirmesi, Adli Trafik Uzmanlığı ve İş Hukuku alanında 13 yıllık deneyim. Bu makale, Av. Cuma Ali Koç tarafından hukuki doğruluk açısından denetlenmiştir.
Arabulucu | Aktüerya Hesaplama Uzmanı (iş kazası tazminat hesaplama, trafik kazası tazminat hesaplama, araç değer kaybı hesaplama) | Sigorta Hukuku Uzmanı | Trafik Kazası Hukuku, Kusur Değerlendirmesi, Adli Trafik Uzmanlığı ve İş Hukuku alanında 13 yıllık deneyim. Bu makale, Av. Cuma Ali Koç tarafından hukuki doğruluk açısından denetlenmiştir.
Hukuki Uyarı: Bu içerik, TBK, KTK, 5510 sayılı SGK Kanunu, TRH-2010, Yargıtay içtihatları ve 2026 güncel mevzuat çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki danışmanlık yerine geçmez; somut durumunuz için mutlaka uzman bir avukata danışınız.