Adli Sicil (Sabıka Kaydı) Nedir?
Adli sicil, kesinleşmiş mahkeme kararıyla verilen cezalar ve güvenlik tedbirlerine ilişkin kayıtların bulunduğu sistemdir. Kesinleşmiş karar temelinde oluşturulan kayıt, kişinin devlet nezdinde tutulan suç bilgilerini içerir ve halk arasında sabıka kaydı olarak anılır. Kişi hakkında işlenen suç nedeniyle hükmedilen ceza veya güvenlik tedbiri kesinleşme sonrası adli sicil sistemine eklenir. Kesinleşme niteliği taşımayan mahkeme kararları adli sicil kaydında yer almaz.
Sabıka Kaydı ile Adli Sicil Kaydı Arasındaki Fark
Sabıka kaydı ile adli sicil kaydı arasında fark yoktur. Türk hukukunda bu iki terim aynı belgeyi ifade eder. Adli sicil kaydı, bir kişinin hukuki geçmişi ve mahkumiyetleri hakkında Adalet Bakanlığı tarafından tutulan resmi kayıttır ve halk arasında sabıka kaydı olarak adlandırılır.
Adli Sicil Kaydı ile Arşiv Kaydının Farkı Nedir?
Adli sicil kaydı, kişinin hâlen geçerli olan mahkûmiyet, ceza ve infaz bilgilerinin kamu kurumları tarafından görülebildiği aktif kayıtlardır. İşe giriş, vize, güvenlik soruşturması gibi alanlarda doğrudan kontrol edilen bölüm burasıdır.
Arşiv kaydı ise cezası tamamlanmış, belirli süreleri dolmuş veya adli sicil kaydından düşmüş kararların saklandığı, yalnızca mahkemeler ve savcılıklar gibi adli merciler tarafından erişilebilen kapalı kayıtlardır. Yani adli sicil kaydı “görünen”, arşiv kaydı ise yalnızca yargı makamlarınca görülebilen geçmiş kayıtları ifade eder. Arşiv kaydı bazı suçlarda uzun yıllar saklanabilir ve tamamen silinmesi için ayrıca şartların yerine getirilmesi gerekir.
Adli Sicil Kaydı Nerede Tutulur?
Adli Sicil Kaydı, Türkiye’de Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından tutulmaktadır. Tüm adli sicil bilgileri, mahkemelerde bilgisayar ortamına aktarıldıktan sonra bu merkezi sistemde saklanır.
Adli Sicil Kaydı Nereden Alınır?
Adli sicil kaydı adliyelerdeki adli sicil müdürlüklerinden, e-devlet üzerinden ve yurtdışında yaşayanlar için Büyükelçiliklerden alınır. Her ne kadar adli sicil belgesi temini e-devlet altyapısı üzerinden sağlansa da, fiziksel başvuru tercih edenler belgeyi adli sicil müdürlüklerinden elde edebilirler.
Yurtdışında yaşayan kişiler ise adli sicil kayıtlarını Büyükelçilik aracılığıyla temin etmektedir. Ayrıca konsolosluklar, kaymakamlıklar, Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından sağlanan mahalli kayıtlar ve Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından sağlanan merkezi kayıtlar da adli sicil belgesi temininde kullanılmaktadır.
E-devlet Adli Sicil Kaydı Sildirme
E-Devlet ve Adliyeden Alınan Adli Sicil Kaydı Arasındaki Fark
E-Devlet ve adliyeden alınan adli sicil kaydı arasında temel fark, başvuru yöntemi ve erişim kolaylığıdır. E-Devlet üzerinden alınan adli sicil kaydı, internet aracılığıyla online olarak ve hızlı bir şekilde, kimlik doğrulaması yapılarak temin edilir. E-devlet üzerinden alınan belgenin karekodlu ve resmi belge statüsünde olması nedeniyle resmi ve özel kurumlarda kullanımı geçerlidir. Adliyeden alınan adli sicil kaydı ise bizzat Cumhuriyet Başsavcılıklarındaki adli sicil bürolarına gidilerek, kimlik ibrazı ve dilekçe ile yapılır ve fiziksel olarak verilir.
Adli Sicil Kaydında Hangi Bilgiler Bulunur?
Adli sicil kaydı hapis cezalarına, cezaların infaz durumuna, erteleme kararlarına, adli para cezalarına, kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara, hak yoksunluklarına, yabancı mahkeme kararlarına, şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık hükümlerine, ceza zamanaşımı tespitine, genel ve özel af hükümlerine ve Askerî Ceza Kanununa göre verilen ferî cezalara ilişkin net bilgiler içermektedir.
Genel hatlarıyla adli sicil kaydında yer alan bilgiler aşağıdaki şekildedir:
- Hapis cezasına ilişkin mahkûmiyet kararları
- Cezaevine konulma sonrası koşullu salıverme kararı
- Denetim süresi uzatma kararı
- Koşullu salıvermenin geri alınması kararı
- Hapis cezasının infazının tamamlandığına dair bilgiler
- Erteleme kararı verilen hapis cezasında erteleme kararı ile denetim süresi
- Denetim süresine uyulmaması nedeniyle ertelemenin kaldırılması halinde cezanın infaz kurumunda çektirilmesine ilişkin karar
- Adli para cezasına ilişkin mahkûmiyet hükümleri; ayrıca ceza ödemesi gerçekleşmişse ödeme yoluyla infaz edildiği bilgisi, ödeme gerçekleşmemişse tazyik hapsi yoluyla kısmen veya tamamen infaz edildiği bilgisi
- Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırım kararı
- Hak ve yetki kullanımına getirilen yasaklara, meslek veya sanat icrasına yönelik sınırlamalara ve sürücü belgesi geri alma kararlarına ilişkin bilgiler
- Türk vatandaşı hakkında yabancı mahkemeden verilen kesinleşmiş mahkûmiyet kararının Türk hukuku açısından doğurduğu hak yoksunluklarına ilişkin mahkeme kararı
- Ceza mahkûmiyetini ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme kararı veya etkin pişmanlık kararı
- Ceza zamanaşımının dolduğunun tespiti kararı
- Genel veya özel af hükümleri ile özel af niteliği taşıyan Cumhurbaşkanlığı kararı
- Askerî Ceza Kanununa göre verilen mahkûmiyetlerde yer alan ferî cezalar
Adli Sicile Kaydedilmeyecek Bilgiler
Adli sicil sistemi yalnızca mahkûmiyet niteliği taşıyan ve kişinin ceza hukuku açısından sonuç doğuran kararlarını içerir. Bu nedenle bazı kararlar, hukuki niteliği gereği kişinin adli geçmişini oluşturmaz ve sicile işlenmez.
- Adli sicile kaydedilmeyen bilgiler (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu 5/1):
- Disiplin suçlarına ilişkin mahkûmiyet hükümleri
- Sırf askerî suçlara ilişkin mahkûmiyet hükümleri
- Disiplin hapsi kararları
- Tazyik hapsi kararları
- İdarî para cezasına ilişkin kararlar
Türkiye mahkemeleri tarafından verilmiş olsa bile bu kararlar adli sicil sistemine eklenmez ve kayıtlarda görünmez.
Adli Sicil Kaydına İşlenen Suçlar
Adli sicil kaydına işlenen suçlar Adli Sicil Kanunu 2. madde gereğince kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan Türk vatandaşları ile Türkiye’de suç işlemiş yabancıların tüm adli sicil bilgilerinden oluşur. Türk mahkemeleri veya tanınmış yabancı mahkeme kararları tarafından verilen kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri de adli sicil sistemine eklenir ve kayıt kapsamını oluşturur.
Hangi Kararlar Adli Sicil ve Arşiv Kaydında Yer Almaz?
Adli sicil ve arşiv kaydında yer almayan kararlar disiplin suçlarına ve sırf askerî suçlara ilişkin mahkûmiyet hükümleri, disiplin hapsi ve tazyik hapsi kararları ile idarî para cezalarına ilişkin kararlardır. Dolayısıyla bu kararlar adli sicil ve arşiv kayıtlarına eklenmez ve kayıtlarda görünmez.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Sicile İşler mi?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kaydı adli sicil sisteminde kendisine ayrılmış bölümde yer alır. HAGB kararı standart adli sicil belgesinde görünmez ve kayıt sadece soruşturma veya kovuşturma bağlantısı halinde mahkeme, hâkim, askerî hâkim, Cumhuriyet Başsavcılığı veya askerî savcılık tarafından talep edilmesi üzerine ilgili mercilere verilir ve bu çerçevede görüntülenir.
Adli Para Cezası Sicile İşler mi?
Evet, adli para cezaları adli sicil kaydına işlenir. Ceza kesinleştikten sonra sicile eklenir ve ödeme tamamlanana kadar kayıtlarda görünmeye devam eder. Taksitle ödenmişse son taksitin yatırıldığı gün, peşin ödenmişse ödemenin yapıldığı gün ceza infaz edilmiş sayılır. Ancak ödeme sonrası kayıt kendiliğinden her zaman otomatik silinmez; gerektiğinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçe ile başvuru yapılması gerekir.
- Adli para cezası → sicile işlenir ve iş başvurularında görülebilir.
- İdari para cezası → sicile işlenmez, tekerrüre esas olmaz, ödenmezse hapse çevrilmez.
Bu nedenle iş, vize, güvenlik soruşturması veya kamu görevleri gibi süreçlerde sorun yaşamamak için adli para cezalarının ödenmesi ve ardından sicilden silinmesi büyük önem taşır.
İdari Para Cezaları Sicile İşlenir mi?
İdarî para cezaları adli sicil kaydına eklenmemektedir. Adli sicil kaydı sadece mahkemeler tarafından verilen kesinleşmiş suç cezalarını içerir. Kabahat niteliğindeki eylemler nedeniyle uygulanan idarî para cezaları adli sicil kaydında yer almaz.
Memnu Hakların İadesi Kararı Nedir?
Memnu hakların iadesi kararı ceza mahkûmiyeti nedeniyle ortaya çıkan hak yoksunluklarının giderilmesini sağlayan hukuki yoldur. Yasaklanmış hakların geri verilmesi ceza mahkûmiyetinden kaynaklanan ve farklı kanunlarda düzenlenen hak mahrumiyetlerinin kaldırılmasına yönelik çözüm niteliği taşır ve ceza kanunu dışındaki düzenlemelerden doğan hak yoksunluklarının ortadan kaldırılmasını sağlar.
Adli Sicil Kaydı Sildirme Nedir?
Adli sicil kaydı sildirme, sabıka kaydı denilen adli sicil kaydının yasal yollarla silinmesi işlemidir. Bir kişi cezasını tamamladıktan, denetimli serbestlik süresini bitirdikten veya belirli şartları (beraat, şikayetten vazgeçme vb.) sağladıktan sonra bu süreci başlatabilir. Başvuru için Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçe ile başvurulması gerekir.
Bu işlem, kişinin mahkûmiyet veya infaz bilgilerini resmi kayıtlardan kaldırarak kamu kurumları tarafından görülmesini engeller. Özellikle işe giriş, vize başvurusu, güvenlik soruşturması veya kamu haklarını geri kazanma gibi alanlarda ciddi avantaj sağlar. Bazı kayıtlar otomatik olarak düşse de arşiv kaydı devam eden suçlarda manuel başvuru gerekebilir, bu nedenle sürecin doğru yürütülmesi hukuki açıdan büyük önem taşır.
Adli Sicil Kaydı Nasıl Sildirilir?
Adli sicil kaydı sildirme süresi işlenen suç tipine göre infazdan itibaren beş yıl, on beş yıl ve otuz yıl şeklinde uygulanır. Adli Sicil Kanunu 12. maddesine göre Anayasanın 76. maddesi ve Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğu oluşturan mahkûmiyetlerde arşive alınma şartlarının oluştuğu tarihten itibaren;
- Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla on beş yıl geçmesiyle silme gerçekleşir.
- Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı aranmaksızın otuz yıl geçmesiyle silme gerçekleşir.
- Diğer mahkûmiyetlerde ise arşive alınma şartlarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle kayıt silinir ve işlem tamamlanır.
Sabıka Kaydı Nasıl Silinir?
Sabıka kaydı, yani adli sicil kaydı; cezanın tamamen infaz edilmesi, denetimli serbestlik süresinin bitmesi ve kanuni bekleme şartlarının oluşmasıyla silinebilir. Ceza ödenmiş veya infaz edilmiş olsa bile kayıt her zaman otomatik olarak düşmeyebilir. Bu durumda kişi, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçe ile başvurarak sabıka kaydının silinmesini talep eder. Başvuru elektronik ortamdan yapılamaz, yazılı dilekçe zorunludur.
Silme işlemi; mahkûmiyet türüne, infazın bitiş tarihine ve kaydın arşive aktarılıp aktarılmadığına göre değerlendirilir. Adli para cezaları, ertelenmiş cezalar, HAGB kararları veya infaz hataları gibi durumlarda kayıt arşivde görünmeye devam edebilir ve manuel işlem gerekebilir. Kısacası sabıka kaydının silinmesi için infazın tamamlanması + yasal bekleme süresi + gerektiğinde dilekçe ile başvuru süreci izlenir.
Adli Sicil Kaydı Sildirmek İçin Gerekli Evraklar
Adli sicil kaydının silinmesi şartları aşağıdaki şekildedir:
- Cezanın İnfazının Tamamlanması
Kişiye verilen mahkûmiyet hükümleri ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması sona erdiğinde, ceza ve tedbirlere ilişkin adli sicil kayıtları silinir. İnfazın tamamlanmış sayılması için, eğer kasten işlenen bir suçtan doğan adli para cezası söz konusu ise bu cezanın ödenmesi, hapis cezasında ise sürenin bitirilmiş olması gerekmektedir.
- Şikâyetten Vazgeçme ve Etkin Pişmanlık
Suç mağdurunun şikâyet hakkından feragat etmesi (şikâyetten vazgeçme) veya etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması hallerinde, mahkûmiyet kararının tüm hukuki sonuçları ortadan kalkacağı için adli sicil kaydı silinir.
- Ceza Zamanaşımının Gerçekleşmesi
Kanunda öngörülen ceza zamanaşımı süresi dolduğunda da adli sicil kaydı silinir. Ceza zamanaşımı, mahkeme tarafından hükmedilmiş olan cezanın devlet tarafından artık uygulanamaması anlamına gelmektedir.
- Genel Af İlanı
Genel af çıkarılması durumunda, affedilen hükümlere dair adli sicil kaydı otomatik olarak silinir.
- İlgilinin Vefatı
Adli sicil kayıtlarının tamamen silinmesi için öngörülen bir diğer hal de kişinin ölümüdür. Vefat eden kişinin adli sicil kayıtları bu durumda kesin olarak silinmiş olur.
Not:
Adli Sicil Kanunu’nun 9. maddesi gereğince, yukarıda sayılan durumlardan herhangi birinin gerçekleşmesiyle adli sicil kaydı silinir. Ancak, infazın tamamlanması, şikâyetten vazgeçme, etkin pişmanlık, ceza zamanaşımı ve genel af sebepleriyle sicilden çıkarılan bilgiler, doğrudan ve kendiliğinden arşiv kaydına eklenir. Dolayısıyla söz konusu bilgilerin, kişinin adli sicilinden silinmesine rağmen, devletin tuttuğu farklı kayıtlarda varlığını sürdürmeye devam edeceği anlamına gelir.
Adli Sicil Arşiv Kaydı Nedir?
Adli sicil arşiv kaydı infazı tamamlanmış ve sona ermiş mahkûmiyet kayıtlarının adli sicilden çıkarılarak tutulduğu kayıttır. Mahkûmiyet hükümleri önce adli sicil kaydına eklenir, infazın tamamlanması ve kanunda yer alan koşulların gerçekleşmesi sonrası kayıt adli sicilden çıkarılarak arşiv kaydına taşınır. Diğer bir ifadeyle adli sicil kaydı infazı devam eden mahkûmiyet kayıtlarını içerirken arşiv kaydı infazı tamamlanmış ve sonuçları ortadan kalkmış mahkûmiyet kayıtlarını içerir.
Arşiv Kaydı Ne Zaman Silinir?
Arşiv kaydının silinmesi Adli Sicil Kanunu’nda sayılan silme şartları oluştuğunda gerçekleşmektedir. Adli sicil arşiv kaydı silinmesi için gerekli haller aşağıdaki şekildedir:
- Kişinin ölümü halinde
- Anayasa 76 ve Ceza Kanunu dışında düzenlenen hak yoksunluklarına neden olan mahkûmiyetlerde arşiv kaydına alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla 15 yıl geçmişse
- Aynı mahkûmiyetler bakımından yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı bulunmadığında 30 yıl geçmesiyle
- Diğer mahkûmiyetlerde arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle
- Fiil suç olmaktan çıkarılırsa adli sicil ve arşiv kaydı talep şartı aranmaksızın tamamen silinir
- Beraat kararı ve ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi halinde adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir.
Adli Sicil Arşiv Kaydı Nasıl Silinir?
Adli sicil arşiv kaydı silme işlemi Adli Sicil ve İstatistik Müdürlüğüne yapılacak hukuki başvuruyla gerçekleştirilir. Fakat arşiv kaydı silme talebi öncesinde Adli Sicil Kanunu 12. maddede yer alan silme şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır. Arşiv kaydı silme şartları ise kanunda aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:
- Anayasa 76’da sayılan taksirli suçlar dışında toplam yıl veya daha fazla hapis cezasına ya da ağır hapis cezasına hüküm verilen mahkûmiyetlerde zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa çıkarma, terör eylemlerine katılma, terör niteliği taşıyan eylemleri teşvik veya tahrik etme gibi mahkûmiyetlerde memnu hakların iadesi kararı varsa 15 yıl geçmesiyle silme gerçekleşir.
- Aynı mahkûmiyetlerde memnu hakların iadesi kararı yoksa 30 yıl geçmesiyle silme gerçekleşir.
- Diğer mahkûmiyetlerde arşive geçme koşulu oluştuğu andan itibaren 5 yıl geçmesiyle kayıt silinir.
- Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması halinde mahkûmiyete ilişkin adli sicil ve arşiv kayıtları talep gerekmeksizin tamamen silinir.
- Kişinin ölümü halinde de arşiv kaydı silinir.
Arşiv Kaydı Silindikten Sonra Kayıt Tamamen Yok Olur mu?
Arşiv kaydı silindikten sonra kayıt, yasal anlamda tamamen ortadan kalkar ve adli sicil arşivinden tamamen silinir. Ancak silme işlemi belirli şartlara bağlıdır. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınırsa, cezanın infazından itibaren 15 yıl sonra, karar alınmazsa, 30 yıl sonra arşiv kaydı silinebilir. Diğer mahkumiyetler açısından ise, arşiv kaydının tutulma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle kayıt tamamen silinir.
15 Yıl Sonra Arşivden Silinebilecek Suçlar
15 yıl sonra arşivden silinebilecek suçlar, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.12/1-b kapsamında hak yoksunluğuna yol açan ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararını gerektiren mahkumiyet türlerinden oluşur. Bu kapsamda arşiv kaydı silinmesi şartları kanunda tanımlanan suç grupları esas alınarak uygulanır. Mahkumiyet süresinin ağırlığı, ceza türü ve suçun nitelikleri dikkate alınarak silinme süreci işletilir.
Aşağıdaki suçlar 15 yıl sonunda arşiv kaydından çıkarılır:
- Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezaları.
- Mahkumiyet süresi ve türü fark etmeksizin sonuç cezası bir yıldan az hapis ya da adli para cezası şeklinde tamamlansa da silinme süresine tabi suç grupları:
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan Devlet güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk.
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar, terör eylemlerine katılma, tahrik veya teşvik içeren eylemler.
- Basit zimmet ve nitelikli zimmet.
- İrtikap.
- Rüşvet.
- Hırsızlık.
- Dolandırıcılık.
- Sahtecilik.
- Güveni kötüye kullanma.
- Hileli iflas.
- Kaçakçılık suçları.
- Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama.
- Resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma.
- Ateşli silah kullanılarak işlenen suçlar.
- İzin dışı afyon ve haşhaş ekimi.
- Özel hayatın ve gizli alanların ihlaline yönelik suçlar.
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar.
- Uyuşturucu ya da uyarıcı madde suçları.
- Fuhuş.
- Vergi kaçakçılığı (VUK m.359).
- Haksız mal edinme (3628 sayılı Kanun m.13).
- Sigortacılık Kanunu kapsamındaki suçlar.
Adli Para Cezası Sicilden Ne Zaman Silinir?
Adli para cezası, ödendikten sonra cezanın infazının tamamlanmasıyla birlikte adli sicil kaydından silinir. Ancak silinme işlemi, cezanın türüne ve hükmün kesinleşme tarihine göre farklılık gösterebilir.
Uyuşturucu Suçlarında Adli Sicil Kaydı Ne Zaman Silinir?
Uyuşturucu suçlarında adli sicil kaydı, infaz tamamlandıktan sonra arşiv kaydına aktarılır. Arşiv kaydı ise infaz tarihinden itibaren 15 yıl geçmesi ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararının alınmasıyla beraber başvuru üzerine silinir. Uyuşturucu suçları adli sicil sisteminde diğer ağır suçlar için geçerli arşiv süresi ile aynı süreye tabi tutulur ve arşiv kaydı silme işlemi kanuni şartlar sağlandığında uygulanır.
Adli Sicil Kaydım Var İş Bulamıyorum Ne Yapmalıyım?
Adli sicil kaydı nedeniyle iş bulamayan kişilerin, infaz tamamlandığında adli sicil bilgilerinin silinmesi veya arşiv kaydına aktarılması için Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvuru yapması gerekir. Ayrıca özel sektör işyerleri açısından kişilerin adli sicil arşiv kaydı sunma yükümlülüğü bulunmamaktadır.
Arşiv kaydına yalnızca kamu kurumlarına ilk defa memur ya da işçi olarak atanacak kişiler için ilgili kurum tarafından erişim talebi yapılır. Gerçek kişiler, tüzel kişiler ve özel sektör işverenleri arşiv kaydı isteme yetkisine sahip değildir. Bu nedenle iş başvurularında adli sicil arşiv kaydı paylaşılması zorunlu değildir ve başvuru süreci sadece kamu atamalarında kurum talebiyle yürütülür.
İlginizi çekebilir: İnfaz Hesaplama Robotu
İş Başvurularında Adli Sicil Kaydı Nasıl Değerlendirilir?
İş başvurularında adli sicil kaydı, adayın geçmişte işlediği suçlar ve mahkumiyetlerinin resmi belgesi olarak değerlendirilmektedir. Ancak çalışanın adli sicil kaydının varlığı, otomatik olarak işe alınmayı engellemez. Adli sicil kaydına dayanılarak yapılan değerlendirme ise başvurulan pozisyonun gereklilikleri, suçun niteliği ve mahkumiyetin zamanına göre değişir.
Adli Sicil Kaydında C ve Y Kodları Ne Demektir?
Adli sicil kaydında C kodu, tamamlanmış yargılama sonucunda hükme bağlanmış cezayı gösterirken, Y kodu ise mahkeme hükmü infaz edildikten sonra infazın tamamlandığı kesin tarihi açık şekilde belirtir.
GBT Nedir ve Neler Kaydedilir?
GBT yani Genel Bilgi Toplama sistemi, kolluk tarafından yakalama kararı, tutuklama kararı veya yurt dışına çıkış yasağı bulunan kişilere ilişkin bilgilerin kaydedilmesi amacıyla kullanılan veri tabanıdır. GBT, hakkında kovuşturma yürütülen ve adli süreç devam eden kişilere yönelik bilgilerin toplanmasını sağlar ve kolluk işlemlerinin yürütülmesinde zorunlu veri akışını oluşturur. Bu sistem, kayıp kişi kayıtlarını, çalınan ya da gasp edilen ateşli silah verilerini, motorlu taşıt kayıtlarını ve diğer güvenlik amaçlı kayıtları da içermektedir.
GBT’de tutulan veriler aşağıdaki şekildedir:
- Kimlik bilgileri; doğum tarihi, doğum yeri ve Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
- Kişi hakkında geçmiş dönemde yürütülmüş dava ve hüküm bilgileri.
- Kişi hakkında yapılmış adli işlem kayıtları.
- Erkek kişiler yönünden askerlik sürecinde yaşanmış adli suç nedeniyle verilmiş cezaya ilişkin kayıtlar.
Adli Sicil Kaydı Sildirme Dilekçesi
Adli Sicil Kaydı Sildirme Dilekçesi Örneği
Adli sicil kaydı sildirme dilekçesinin eksiksiz hazırlanması adli sicil kayıtlarının arşive alınması veya tamamen silinmesi sürecinde zorunlu nitelik taşır. Hazır metinlerin güncel mevzuata uygun olmaması hak kayıplarına neden olduğu için dilekçenin hazırlığı dikkatli bir şekilde yürütülmelidir. Bu nedenle adli sicil kaydının silinmesi dilekçesini eksiksiz bir şekilde hazırlamak için Çözüm Avukatlık internet sitesi üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Fikir oluşturması açısından dilekçe örneği aşağıdaki şekildedir:
ADLİ SİCİL VE İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TALEP EDEN: Talepte bulunan kişinin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi yazılır.
VEKİLİ: Vekalet ilişkisi mevcut ise avukatın bilgileri eklenir ve süreç avukat tarafından yürütülür.
KONU: Adli sicil kaydının silinmesi talebi açık şekilde ifade edilir.
AÇIKLAMALAR:
Açıklamalar kısmı dilekçenin esas bölümüdür. Silinme talebinin dayandığı gerekçeler eksiksiz belirtilir. İnfazın tamamlandığını veya arşiv süresinin dolduğunu gösteren şartlara net şekilde yer verilir. Deliller gösterilir. Yasal dayanaklar madde numaralarıyla yazılır. Gerekli görülen Danıştay kararları esas ve karar numaralarıyla açıklama bölümünde belirtilir.
DELİLLER VE EKLER:
İnfazın tamamlandığını ya da ilgili şartların gerçekleştiğini kanıtlayan belgeler dilekçeye eklenir.
YASAL DAYANAK:
5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ve 25929 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adli Sicil Yönetmeliğinin ilgili hükümleri madde numaralarıyla belirtilir. Danıştay kararları esas ve karar numaralarıyla eklenir.
NETİCE VE TALEP:
Adli sicil kaydının silinmesi talebi açık şekilde ifade edilerek dilekçe tarih, ad-soyad ve imza ile tamamlanır.
Adli Sicil Arşiv Kaydının Silinmesi Dilekçesi Nereye Verilir?
Adli Sicil Arşiv Kaydının silinmesi için dilekçe, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’na bağlı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne verilir. Başvuru şahsen, posta yoluyla veya avukat aracılığıyla yapılabilir. Dilekçede silme talebinin gerekçesi açıkça belirtilmeli ve hapis cezasının tamamlandığını gösterir belgeler eklenmelidir. Başvuru incelenip uygun görülürse, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından arşiv kaydı silme işlemi gerçekleştirilir.
Adli Sicil Kaydı Sildirme Ne Kadar Sürer?
Adli sicil kaydı sildirme süresi suçun türüne ve infazın tamamlanma tarihine göre değişmekle birlikte, başvurudan sonra adli sicil kaydı silinme şartları oluşması halinde genellikle 15 iş günü içinde sonuçlanır. Ancak başvuru yoğunluğu veya belge eksikliği gibi durumlarda bu süre uzayabilir.
Adli Sicil Kaydı Sildirme Hakkında Yargıtay Kararları
Adli sicil kaydının silinmesine yönelik Yargıtay kararları suçun türüne göre aşağıdaki şekilde sıralanmaktadır:
Kasten Öldürmeye Teşebbüs Kararlarında Arşiv Kaydı Silinmesi
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Karar No: 2014/3727
Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2014/3727 sayılı kararında kasten adam öldürmeye teşebbüs suçundan verilen 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasının Anayasa m.76 kapsamına girdiğini ve Adli Sicil Kanunu m.12’deki süre dolmadan arşiv kaydının silinemeyeceğini açık şekilde belirtmiştir. Kararda, 5352 sayılı Kanun geçici m.2/2 hükmü gereği arşiv kaydının silinmesi için iki seçenek tanımlanmıştır.
Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı mevcut ise arşive alınma tarihinden itibaren 15 yıl geçmesi gerekir. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı mevcut değilse arşive alınma tarihinden itibaren 30 yıl geçmesi gerekir. Yargıtay değerlendirmesinde, sürenin dolmadığı hallerde arşiv kaydı silinmesi talebinin reddedileceğini net şekilde vurgulamıştır.
Evrakta Sahtecilik Suçunda Arşiv Kaydının Silinmesi Şartları
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Karar No: 2013/9374
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2013/9374 sayılı kararında resmi evrakta sahtecilik suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası alan hükümlünün infaz tamamlandığı için adli sicil kaydının silinebileceğini, ancak arşiv kaydının farklı koşullara bağlı olduğunu açık şekilde ifade etmiştir. Kararda 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu geçici m.2/2 ve m.12 hükümleri esas alınmış ve arşiv kaydının silinmesi için yine yukarıdaki iki yol tanımlanmıştır. Ayrıca Yargıtay değerlendirmesinde suçun niteliği ve kanuni düzenlemeler nedeniyle işlem sürecinin m.12 kapsamında yürütülmesi gerektiğini belirlemiştir.
Ateşli Silah ve Bıçak Suçlarında Arşiv Kaydının Silinmesi
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Esas No: 2011/16743 – Karar No: 2011/16146 (15.12.2011)
Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2011/16146 sayılı kararında 6136 sayılı Kanun kapsamında verilen ağır para cezasının adli sicil kaydından silinmesinin mümkün olduğunu, ancak arşiv kaydının silinmesinin Adli Sicil Kanunu m.12/2 koşullarına bağlı olduğunu kesin şekilde ortaya koymuştur. Kararda cezanın süresi yerine suçun niteliğinin esas alındığı belirtilmiştir. Arşiv kaydının silinmesi için yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı mevcut ise infazdan itibaren 15 yıl geçmesi gerekir. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı mevcut değilse infazdan itibaren 30 yıl geçmesi gerekir.
Vergi Kaçakçılığı Suçunun Arşiv Kaydından Silinmesi
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Karar No: 2017/2541
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2017/2541 sayılı kararında Vergi Usul Kanunu m.359 kapsamında verilen mahkûmiyetin arşiv kaydından silinmesi talebinin reddedilmesi gerektiğini açık şekilde belirtmiştir. Denizli 1. Ağır Ceza Mahkemesi, sanık hakkında verilen mahkûmiyet hükmü infaz edildikten sonra arşiv kaydının silinmesine karar vermiştir. Yargıtay incelemesinde, Adli Sicil Kanunu geçici m.2/1 ve geçici m.2/2 hükümlerine dayanılarak kayıtların silinmesinde uygulanacak ölçütlere değinilmiştir.
Geçici m.2/2 hükmünde yer alan düzenleme, Anayasa m.76 ve özel kanunlarda sayılan suç ve mahkûmiyetlerin arşiv kaydı silme prosedürüne dahil edilemeyeceğini kesin şekilde ortaya koymaktadır. Vergi Usul Kanunu m.359 kapsamındaki vergi kaçakçılığı mahkûmiyeti, Sigortacılık Kanunu m.3 kapsamında hak yoksunluğu doğuran suçlar arasında yer aldığından arşiv kaydının silinmesi imkânı mevcut değildir. Yargıtay, mahkemenin arşiv kaydının silinmesi yönündeki kararının yasaya aykırı olduğunu belirterek kanun yararına bozma kararı vermiştir.
Adli Sicil Kaydının Silinmesine İlişkin Genel Esaslar
Yargıtay içtihatlarında 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin genel esaslar kesin hükümlerle açıklanmaktadır. Kanunun geçici m.2/1 uyarınca 01.06.2005 tarihinden sonra işlenen suçlara ait kayıt silme işlemleri tamamen Kanun hükümleriyle yürütülmektedir. Kanunun m.9’da ise adli sicil bilgilerinin silinme şartları açık şekilde tanımlanmaktadır:
- Cezanın infazının tamamlanması, şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık nedeniyle mahkûmiyetin tüm sonuçlarının ortadan kalkması, ceza zamanaşımı süresinin dolması ve genel af halinde adli sicil kayıtları Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından silinerek arşiv kaydına alınmaktadır.
- Ölüm halinde de adli sicil ve arşiv kaydı tamamen kaldırılmaktadır.
- Yabancı mahkemelerce verilen hürriyeti bağlayıcı cezalara ilişkin hükümler kesinleşme tarihinden itibaren mahkûmiyet süresi dolduğunda adli sicil kaydından çıkarılmaktadır.
- Adli para cezaları ve erteleme hükümleri ise doğrudan arşiv kayıtlarına işlenmektedir.
Arşiv kayıtlarının silinmesi süreci ise m.12 kapsamında işlemektedir. Somut olayda suç tarihi itibarıyla 5352 sayılı Kanun yürürlükte bulunduğundan adli sicil ve arşiv kaydı işlemlerinde m.9 ve m.12 hükümleri esas alınmaktadır. Kanun m.9 kapsamında infaz tamamlandığında adli sicil kaydı silinerek arşive alınmakta ve bu süreç Kanun’un açık hükümleri doğrultusunda yürütülmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Adli sicil kaydı ne zaman tamamen silinir?
Adli sicil kaydı, cezanın infazının tamamlanmasına bağlı olarak 5, 15 veya 30 yıl içinde tamamen silinir. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınırsa 15 yıl, bu karar alınmazsa 30 yıl sonra arşiv kaydı silinir. Diğer mahkumiyetler için ise adli sicil kaydının silinmesi koşulları oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle silinir.
Arşiv kaydı silindikten sonra geçmiş görünür mü?
Arşiv kaydı silindikten sonra geçmiş adli sicil kayıtları resmi kayıtlardan tamamen kalkar, yani kişiye ait mahkumiyetler görünmez ve kayıtlar yok sayılır.
E-Devlet kaydı her zaman güncel midir?
E-Devlet’teki adli sicil kayıtları, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından anlık olarak güncellenir. Ancak sistem yoğunluğuna bağlı olarak infaz süreci ve resmi işlemlerde gecikmeler olabilir.
Yurt dışında sabıka kaydı nasıl alınır?
Yurt dışında sabıka kaydı almak için Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliklerine (elçilik veya konsolosluk) başvurulması gerekir.
Adli sicil kaydı memuriyete engel midir?
Adli sicil kaydının memuriyete engel olup olmadığı, işlenen suçun niteliğine ve mahkumiyetin türüne bağlıdır. Özellikle yüz kızartıcı suçlar memuriyete engel teşkil ederken, hafif ve eski suçlar çoğu durumda engel olmaz.
Adli sicil kaydı silinmezse ne olur?
Adli sicil kaydı zamanında silinmezse, kişinin sabıka kaydı olarak görünmeye devam eder ve bu durum iş başvuruları, kamu hizmetleri gibi alanlarda olumsuz etkiler yaratabilir.
Sabıka kaydı iş başvurularında görünür mü?
İş başvurularında adli sicil kaydı, adayın açık rızası doğrultusunda talep edilir ve bazı işlerde karar vermede etkili olur.
